نگاشت عوامل موثر در طراحی مدل های کسب و کار پایدار و نوآور: رهیافت فراترکیب

نویسندگان

1 استاد دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران تهران، ایران.

doi
10.22111/jmr.2024.47874.6146
چکیده

 علی رغم این که مدل­های کسب و کار در پژوهش­های بسیاری مورد بررسی قرار گرفته­اند، به نظر می­رسد در دوران فناوری متوقف شده­اند و به طور کامل با عصر پایداری و پساپاندمی درگیر نشده­اند. هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل موثر در طراحی مدل­های کسب و کار پایدار و نوآور  بر اساس مرور سیستماتیک برای نخستین بار می­باشد که در آن تحلیل محتوای اسناد علمی به روش فراترکیب انجام گرفته است. جامعه آماری شامل همه مقالات منتشره در حوزه مذکور به زبان انگلیسی در پایگاه­های اطلاعاتی اسکوپوس و شبکه دانش می­باشد که با مرور سیستماتیک تعداد 161 نمونه انتخاب و اعتبار آنها با شاخص مهارت­های ارزیابی حیاتی (CASP) مشخص شد. یافته­های پژوهش با تحلیل محتوا و استفاده از نرم افزار MAXQDA ، شناسایی و در قالب 50 مولفه و 260 کد ترکیب و با روش آنتروپی شانون رتبه­بندی گردید. بر اساس نتایج حاصله مولفه­های قابلیت­های پویا در پیشران­ها، فرآیندهای مربوط به نوآوری و پیاده­سازی آن در مدل کسب و کار و مزیت رقابتی در پیامدها به عنوان مهمترین مولفه­ها شناسایی گردید. برای سنجش اعتبار مطالعه از ضریب کاپای کوهن استفاده شد. در نهایت نتایج پژوهش در قالب یک مدل چارچوب جامع پیشران­ها، بوم مدل کسب و کار پایدار و نوآور و پیامدها ارائه گردید. مدل پیشنهادی می­تواند به عنوان مبنایی از سوی مدیران، سیاست­گذاران و کارآفرینان در بکارگیری موثر راهبردهای اقتصادی، اجتماعی، زیست محیط به صورت نوآورانه استفاده گردد.