اثر بازسازی داربست کیتوزان و اسید هیالورونیک با و بدون سلول‌های بنیادی مزانشیمی بر بهبود زخم

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم درمانگاهی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

2 دانشجوی دکترای تخصصی جراحی دامپزشکی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران

3 استاد، گروه علوم درمانگاهی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

4 دانشیار گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

5 دانشیار گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

6 دانشجوی دکترای تخصصی بهداشت و کنترل کیفی مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

doi
10.22055/ivj.2024.434069.2671
چکیده

    این مطالعه با هدف بررسی اثر ترمیمی داربست اسید هیالورونیک/ کیتوزان (CHAS) با و بدون سلول‌های بنیادی مزانشیمی (MSCs) بر روند بهبود زخم در موش‌های صحرایی انجام شد.  گروه ­های مختلف درمان زخم به شرح زیر بودند:  بدون درمان یا کنترل (C)، درمان زخم با CHAS، پوشش زخم با CHAS همراه با سلول­ های بنیادی مزانشیمی.  اثر ترمیم زخم با اندازه ­گیری مساحت ناحیه زخم در هر موش در روزهای 3،5،9 و 14 اندازه ­گیری شد.  سپس برای ارزیابی هیستوپاتولوژیک در روزهای فوق، هر زخم و 5 میلی ­متر از بافت نرمال پوست اطراف هر زخم جدا و فیکس شد.  نتایج نشان داد که در روزهای سوم و پنجم پس از تشکیل زخم، سطح زخم باقی‌مانده در گروه CHAS به طور قابل توجهی کوچک­تر از CHAS با سلول‌های بنیادی مزانشیمی بود، اما تفاوت معنی‌داری با گروه C مشاهده نشد.  همچنین سطح زخم باقی مانده در روزهای نهم و چهاردهم در گروه­ های مورد مطالعه تفاوت معنی­ داری نشان نداد.  با این حال، در روز 14، میانگین ناحیه زخم در گروه CHAS با سلول­ های بنیادی مزانشیمی کوچک­تر از دو گروه دیگر بود.  بررسی­ های بافت­ شناسی محل زخم از نظر آرایش کلاژن، التهاب، تشکیل عروق، بافت گرانولاسیون و بازسازی اپیتلیال مورد مطالعه قرار گرفت.  مطالعات از نظر آرایش کلاژن، تشکیل بافت گرانوله و تشکیل عروق نشان داد که در روز سوم، بین گروه‌ها تفاوت معنی‌داری وجود داشت، در حالی که تفاوت آماری معنی‌داری بین گروه‌ها از نظر التهاب و بازسازی اپیتلیال در روزهای مورد مطالعه مشاهده نشد.  همه این نتایج نشان می‌دهد که تفاوت معنی‌داری بین گروه CHAS و گروه CHAS با سلول‌های بنیادی مزانشیمی و همچنین با گروه C وجود ندارد.