تدوین الگوی سطح‌بندی‌شدۀ محرک‌های صادراتی در مناطق آزاد تجاری با رویکرد ISM(مطالعه موردی: منطقۀ آزاد تجاری ارس)

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

2 استادیار گروه مدیریت دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

3 استادیار گروه مدیریت دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

doi
10.22111/jmr.2024.46954.6080
چکیده

   هدف از مقالۀ حاضر، شناسایی محرک‌های صادراتی تأثیرگذار در مناطق آزاد تجاری با محوریت منطقه آزاد ارس و سطح‌بندی و تعیین روابط آنها در قالب یک مدل ساختاری- تفسیری(ISM) است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر گردآوری اطلاعات از نوع توصیفی بوده و از روش کتابخانه‌ای، دلفی و  ISMدر آن استفاده شده است. پژوهش حاضر دارای رویکرد کیفی و مبتنی بر نظرات خبرگان بوده و از نظرات ۲۳ خبره حوزه صادرات در منطقۀ آزاد ارس استفاده شده است. یافته‌های پژوهش مطابق با گام‌های ISM در قالب جداول و نمودار کلی نشان داده شده است. نتیجۀ نهایی و اصلی تحقیق دربرگیرندۀ مدل یکپارچۀ محرک‌های صادراتی در منطقۀ آزاد تجاری ارس در یک سلسله مراتب با روابط یک طرفه یا دو طرفه است. این مدل یکپارچه از بررسی و تحلیل روابط و سطح‌بندی محرک‌های تأثیرگذار در صادرات مناطق آزاد تجاری به دست آمده است؛ و به مدیران و تصمیم‌گیران حوزۀ تجارت و صادرات کشور کمک می‌کند تا دید و نگرش جامعی از ارتباطات پیچیده بین محرک‌های اثرگذار بر حوزۀ صادرات مناطق آزاد تجاری کشور داشته باشند. نتایج این مدل نشان می‌دهد که چهار محرک: 1- تفویض اختیار به استان‌ها و تمرکز زدایی در برنامه‌ریزی، 2- توسعۀ زیرساخت‌های تجاری و صادراتی، 3- شفافیت قوانین و حذف مقررات زائد در فرآیند صادرات، 4- تشکیل میزهای تخصصی صادرات، جزو عوامل پایه‌ای و مبنایی در توسعۀ صادرات مناطق آزاد می‌باشند.