عوامل تأثیرگذار در مناسبات کمپانی هند شرقی انگلیس با صفویان در دوره شاه سلطان حسین
نویسندگان
1 استادیارگروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
چکیده
کمپانی هندشرقی انگلیس پس از تأسیس در اوایل قرن هفدهم میلادی، طی عقد قراردادی در سال 1026ق./ 1617م. با شاه عباس یکم وارد مدار اقتصادی ایرانِ عصر صفوی شد. این کمپانی که سودای بهدست گرفتن تجارت انحصاری در ایران را در سر میپروراند، خیلی زود با رقیبی به نام کمپانی هندشرقی هلند مواجه شد و گوی سبقت در عرصه تجارت با ایران را از کمپانی انگلیسی ربود و کمپانی هلندی، مقام اول را در تجارت خارجی ایران عصر صفوی تا اواخر دوره شاه سلیمان داشت. مقاله حاضر، در پی روشنساختن عوامل تأثیرگذار در مناسبات ایران و کمپانی هندشرقی انگلیس در دوره شاه سلطان حسین با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با استناد به منابع ایرانی و غیرایرانی است. یافتههای پژوهش حاضر نشان میدهد که کمپانی هندشرقی انگلیس، از طریق عقد قرارداد جدیدی با شاه سلطان حسین توانست مناسبات تجاری خود را با ایران بهبود ببخشد و جایگاهش را در تجارت ایران تثبیت کند. در این راستا، عواملی نظیر دیدار شاه از تجارتخانه کمپانی در اصفهان، ادغام شرکتهای تجاری در انگلستان و تیرگی روابط کمپانی هندشرقی هلند با ایران در این دوره، تأثیر بهسزایی داشتند. به علاوه، کمپانی، صادرات پشم کرمان را در انحصار خود گرفت و توانست بخشی از عواید عقبافتاده گمرکی بندرعباس را دریافت کند.
