فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف:این پژوهش با هدف اعتبارسنجی مدل مفهومی نگهداشت سرمایه‌های انسانی دانشگاهی در مواجهه با مهاجرت نخبگان و بر اساس دیدگاه دانشجویان تحصیلات تکمیلی مستعد دانشگاه تبریز انجام شد.روش‌شناسی:پژوهش از نوع کاربردی و به روش توصیفی–پیمایشی بود. جامعه شامل ۲۱۷ دانشجوی مستعد بود که به‌صورت طبقه‌ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده پرسشنامه 65 گویه‌ای بود و داده‌ها با نرم‌افزار SmartPLS 3 تحلیل شدند.یافته‌ها:مدل پیشنهادی از پایایی و روایی مطلوبی برخوردار بود و بیشتر روابط فرضیه‌شده تأیید شدند. در مدل نهایی، عوامل انگیزشی–روانشناختی (رضایت تحصیلی، احساس تعلق علمی، تعادل تحصیل–زندگی)، عوامل اجتماعی–حمایتی (احساس تعلق به جامعه علمی، تعاملات اجتماعی قوی)، و سیاست‌ها و اقدامات نهادی (حمایت از اشتغال و فرهنگ سازمانی مثبت) نقش مؤثری در کاهش تمایل به مهاجرت داشتند. همچنین عوامل مدیریتی–اجرایی، ساختاری–اقتصادی و فرهنگی–اجتماعی–سیاسی از مهم‌ترین عوامل دافعه بودند. در مقابل، کلیه گویه‌های مربوط به عوامل آموزشی و یادگیری اثربخش و بخشی از گویه‌های انگیزشی درونی، اجتماعی و زیرساختی حذف شدند.نتیجه‌گیری:یافته‌ها نشان می‌دهد که برخلاف ادبیات غرب، در بستر ایران عوامل آموزشی نقش تعیین‌کننده‌ای در ماندگاری نخبگان ندارند و تصمیم به مهاجرت بیشتر تحت تأثیر عوامل اقتصادی، مدیریتی و اجتماعی–سیاسی قرار دارد. بنابراین راهبردهای سیاستی باید به جای تمرکز صرف بر اصلاح فرآیندهای آموزشی، بر بهبود شرایط معیشتی، شغلی و نهادی نخبگان متمرکز باشند.ارزش:این پژوهش نخستین تلاش نظام‌مند برای ترکیب فراترکیب و SEM در اعتبارسنجی یک مدل بومی نگهداشت نخبگان دانشگاهی در ایران است.