فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: نظام آموزش عالی در دهه‌های اخیر با تحولات سریع فناورانه، دیجیتالی و اجتماعی مواجه شده است که دانشگاه‌های نسل پنجم را به‌عنوان افق جدیدی از توسعه مطرح ساخته است. در این چارچوب، هدف پژوهش حاضر مدل‌سازی نظری فرایند هم‌افزایی میان مدیریت دانش و هوش مصنوعی مولد و استخراج مؤلفه‌ها، سازوکارها و پیامدهای آن برای تحول آموزش عالی می‌باشد.روش‌شناسی‌: این مطالعه با رویکرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از اعضای هیئت علمی، مدیران و کارشناسان سیاست‌گذاری دانشگاه‌ها و همچنین بررسی اسناد و گزارش‌های رسمی گردآوری گردید. مصاحبه‌ها پیاده‌سازی و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا حد اشباع نظری ادامه یافت. یافته‌ها: تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی پنج مقوله اصلی گردید: (۱) تحول دیجیتال و زیرساخت‌های فناورانه، (۲) نوآوری پژوهشی و پژوهش داده‌محور، (۳) یادگیری شخصی‌سازی‌شده و انعطاف‌پذیر، (۴) فرهنگ و رهبری دانش‌محور و توانمندسازی منابع انسانی، و (۵) سیاست‌گذاری هوشمند و حمایت‌های کلان. این مقوله‌ها با یکدیگر تعامل داشته و مدل مفهومی هم‌افزایی مدیریت دانش و هوش مصنوعی را شکل می‌دهند.نتایج: ادغام ساختاریافته مدیریت دانش با هوش مصنوعی مولد منجر به ارتقای نوآوری علمی، افزایش کیفیت آموزش، تسریع تبدیل دانش به محصول و تقویت تأثیر اجتماعی و بین‌المللی دانشگاه‌ها می‌شود.اصالت و ارزش: این پژوهش با ارائه یک چارچوب نظری بومی و داده‌محور، می‌تواند به‌عنوان راهنمایی کاربردی برای مدیران و سیاست‌گذاران آموزش عالی در مسیر حرکت به‌سوی دانشگاه‌های نسل پنجم مورد استفاده قرار گیرد.