نسخهشناسی و گونهشناسی « مناظرالأنوار»
نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.30465/cpl.2022.7222چکیده
بعضی از آثارند که تلفیقی از چندین گونه به شمار میآیند، تا حدی که برای داوری گونهشناسی آنها نمیتوان قاطعانه و کلی حکمی صادر کرد. مناظرالأنوار یکی از این نوع آثار است که عبدالرزاق بن محمد اسحق متخلص به یمینی شاهآبادی در آغاز قرن سیزدهم نگاشته است. اثری که اگرچه مشهور و طراز اول نیست؛ ولی نمونة بسیار خوبی برای شناخت گونة آمیغی و نیز سیر تکوین و تطور این جنس گونه در مباحث نظری گونهشناسی ادب فارسی است. پایة اصلی مناظرالانوار تاحدی ادامة اصطلاحنامهنگاریهای ادبی در وصف معشوق است. این اثر، کتاب کلیات- جزئیات، لذةالنساء ضیاء نخشبی و نیز مرآةالجمال از زیرگونة سراپا را فرایاد میآورد. از سوی دیگر نویسنده افزون بر توضیح و تفسیر برخی لغات و اصطلاحات هندی و پسندهای زیباشناسانة اهالی شبه قاره، در فصل پیوست برای غنای اثر خویش از آوردن توضیحات احوالی شاعران و نیز به مناسبت ذکر اوصاف معشوق، از نقل شواهد اشعار صنفی هم کوتاهی نکرده است. مقالة حاضر تلاش دارد تا بعد از معرفی نسخهشناسانة اثر، آن را از لحاظ گونهشناسی بررسی کند. البته آن چیزی که از این اثر به دست ما رسیده، گزینشی از رادهاکشن فیروزهحصاری است که در کتابخانة دانشگاه پنجاب لاهور با شمارة نسخة 5786 نگهداری میشود.
