بازتاب/بازتولید مؤلفههای حکمت خسروانی در منطقالطیر عطار
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه شهید بهشتی.تهران، ایران.
doi
10.30465/cpl.2022.6767چکیده
فلسفۀ ایران باستان که به عنوان «حکمت خسروانی» شناخته میشود، اندیشهای اشراقی مبتنی بر نور و ظلمت است که هستی در آن ساختاری ذومراتبی و تشکیکی دارد. با گذشت زمان، پیوند این منظومۀ فکری با دوران پس از خود گسسته نشده بلکه در طی تاریخ، به شکلهای مختلف بازتولید شده است. این تفکر پس از آمیخته شدن با پارهای مؤلفههای اسلامی به آثار حماسی و عرفانی این دوره راه یافته است. هنگام مطالعه در باب عرفان ایرانی، پژوهشگران، غالباً از غور در منطقالطیر عطار و بررسی آن بینیاز نیستند، لذا روشن ساختن وجوه مختلف آن، از منظر محتوایی، آمیختگی فرهنگی، ریشۀ تفکرات، و داد و ستدهای عقیدتی و مسائلی از این دست به درک بهتر این اثر و به دنبال آن شناخت کاملتر عرفان خراسان یاری مینماید. تطابق مسئلۀ وحدت وجود در عرفان اسلامی و آفرینش وابسته به نقطۀ واحد اهورایی در حکمت خسروانی، همچنین مراتب سلسلهوار وجود و نور در این دو، باعث امتزاج و پیوند هرچه بیشتر این مفاهیم در منطقالطیر شده است. عطار متأثر از میراث کهن فرهنگ و فلسفۀ ایرانی به شرح مفاهیم عرفانی در قالب تمثیل و داستان پرداخته است. در تحقیق حاضر بازتولید پوشیدۀ مؤلفههای حکمت خسروانی را در «منطقالطیر» بررسی کردهایم.
