توسلجویی و بستنشینی در سفارتخانهها و کنسولگریهای خارجیِ عصر قاجاریه
نویسندگان
1 استاد تاریخ دانشگاه لرستان
doi
چکیده
از پیامدهای تشکیل سفارتخانههای خارجی در ایرانِ دوره قاجاریه، فراهم شدن زمینه نفوذ و دخالت سفرای قدرتهای مسلط آن روزگار نظیر انگلیس و روسیه در امور داخلی ایران بود. این سفرا با سوءاستفاده از مصونیت سیاسی نمایندگیهای خارجی در کشور، محل سفارتها را به مکانی برای پناهجویی و توسل ایرانیان به آنان و حربهای مؤثر علیه دولت قاجاریه بهمنظور دستیابی به مقاصد سیاسی و اقتصادی خود تبدیل کردند. از سویی، این رسم التجاء به بیگانه، ضمن مغایرت با حق حاکمیت دولت بر اتباع خویش، با فرار مجرمان و خاطیان از مجازات، امنیت داخلی کشور را نیز تهدید میکرد. در این مقاله بهروش توصیفی- تحلیلی زمینهها و عوامل توسلجویی به بیگانگان در عصر قاجاریه و تأثیر آن بر روابط دولت با کشورهای مداخلهگر و امنیت داخلی بررسی شده است. یافتههای پژوهش حاضر نشان میدهد که سفارتخانههای بیگانه از رسم التجاء و توسلجویی و بستنشینی برای مداخله در امور داخلی و وابستهکردن رجال ایرانی و فشار بر دولت برای تأمین مقاصد خود بهره گرفتهاند. از پیامدهای تشکیل سفارتخانههای خارجی در ایرانِ دوره قاجاریه، فراهم شدن زمینه نفوذ و دخالت سفرای قدرتهای مسلط آن روزگار نظیر انگلیس و روسیه در امور داخلی ایران بود. این سفرا با سوءاستفاده از مصونیت سیاسی نمایندگیهای خارجی در کشور، محل سفارتها را به مکانی برای پناهجویی و توسل ایرانیان به آنان و حربهای مؤثر علیه دولت قاجاریه، بهمنظوررای دستیابی به مقاصد سیاسی و اقتصادی خودیش تبدیل کردند. از سویی، این رسم التجاء به بیگانه، ضمن مغایرت با حق حاکمیت دولت بر اتباع خویش، با فرار مجرمان و خاطیان از مجازات، امنیت داخلی کشور را نیز تهدید میکرد. در این مقاله بهروش توصیفی- تحلیلی زمینهها و عوامل توسلجویی به بیگانگان در عصر قاجاریه و تأثیر آن بر روابط دولت با کشورهای مداخلهگر و امنیت داخلی بررسی شده است. یافتههای پژوهش حاضر نشان میدهدداده که سفارتخانههای بیگانه از رسم التجاء و توسلجویی و بستنشینی برایدر جهت مداخله در امور داخلی و وابستهکردن رجالل ایرانی و فشار بر دولت برای تأمین مقاصد خودیش بهره گرفتهاند.