توسل‌جویی و بست‌نشینی در سفارت‌خانه‌ها و کنسول‌گری‌های خارجیِ عصر قاجاریه

نویسندگان

1 استاد تاریخ دانشگاه لرستان

doi
چکیده

از پیامدهای تشکیل سفارتخانه­های خارجی در ایرانِ دوره قاجاریه، فراهم شدن زمینه نفوذ و دخالت سفرای قدرت­های مسلط آن روزگار نظیر انگلیس و روسیه در امور داخلی ایران بود. این سفرا با سوءاستفاده از مصونیت سیاسی نمایندگی­های خارجی در کشور، محل سفارت­ها را به مکانی برای پناه‌جویی و توسل ایرانیان به آنان و حربه­ای مؤثر علیه دولت قاجاریه به‌منظور دستیابی به مقاصد سیاسی و اقتصادی خود تبدیل کردند. از سویی، این رسم التجاء به بیگانه، ضمن مغایرت با حق حاکمیت دولت بر اتباع خویش، با فرار مجرمان و خاطیان از مجازات، امنیت داخلی کشور را نیز تهدید می­کرد. در این مقاله به­روش توصیفی- تحلیلی زمینه­ها و عوامل توسل­جویی به بیگانگان در عصر قاجاریه و تأثیر آن بر روابط دولت با کشورهای مداخله­گر و امنیت داخلی بررسی شده است. یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که سفارتخانه­های بیگانه از رسم التجاء و توسل­جویی و بست­نشینی برای مداخله در امور داخلی و وابسته­کردن رجال ایرانی و فشار بر دولت برای تأمین مقاصد خود بهره گرفته­اند. از پیامدهای تشکیل سفارتخانه­های خارجی در ایرانِ دوره قاجاریه، فراهم شدن زمینه نفوذ و دخالت سفرای قدرت­های مسلط آن روزگار نظیر انگلیس و روسیه در امور داخلی ایران بود. این سفرا با سوءاستفاده از مصونیت سیاسی نمایندگی­های خارجی در کشور، محل سفارت­ها را به مکانی برای پناه‌­جویی و توسل ایرانیان به آنان و حربه­ای مؤثر علیه دولت قاجاریه، به‌منظوررای دستیابی به مقاصد سیاسی و اقتصادی خودیش تبدیل کردند. از سویی، این رسم التجاء به بیگانه، ضمن مغایرت با حق حاکمیت دولت بر اتباع خویش، با فرار مجرمان و خاطیان از مجازات، امنیت داخلی کشور را نیز تهدید می­کرد. در این مقاله به­روش توصیفی- تحلیلی زمینه­ها و عوامل توسل­جویی به بیگانگان در عصر قاجاریه و تأثیر آن بر روابط دولت با کشورهای مداخله­گر و امنیت داخلی بررسی شده است. یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهدداده که  سفارت­خانه­های بیگانه از رسم التجاء و توسل­جویی و بست­نشینی برایدر جهت مداخله در امور داخلی و وابسته­کردن رجالل ایرانی و فشار بر دولت برای تأمین مقاصد خودیش بهره گرفته­اند.