شناسایی و تحلیل همکاری‌های بین‌رشته‌ای و بین‌سازمانی در بروندادهای پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه پژوهشی مطالعات نظری علم، فناوری و نوآوری، مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
10.22034/jkrs.2025.20327
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل همکاری‌های بین‌رشته‌ای و بین­سازمانی در بروندادهای پژوهشی است.روش‌شناسی‌: این پژوهش ازنظر هدف در دسته مطالعات کاربردی و ازنظر اجرا در دسته مطالعات علم‌سنجی قرار می‌گیرد. جامعه پژوهش شامل مقالات سال 1401 و 1402 از پنجاه‌وهفت مجله در شش حوزه علوم پایه، فنی و مهندسی، کشاورزی، علوم انسانی، دامپزشکی و هنر و معماری است. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار اکسل، راور ماتریس، یو سی آی نت، و وی.اُ.اس ویوور انجام شد.یافته‌ها: الگوی غالب همکاری‌ها درون‌رشته‌ای بوده و همکاری‌های بین‌رشته‌ای سهم کمتری دارند. بیشترین همکاری بین‌رشته‌ای در حوزه دامپزشکی، میان پاتوبیولوژی و علوم درمانگاهی در 30 مورد، در حوزه هنر و معماری، میان هنرهای تجسمی و هنر اسلامی در 44 مورد و در حوزه فنی و مهندسی، میان مهندسی شیمی و مهندسی نفت در 8 مورد ثبت شده است و هسته اصلی ارتباطات علمی در تمامی حوزه‌ها دانشگاه تهران بود.نتایج: نتایج نشان داد اگرچه ظرفیت ارزشمندی برای توسعه پژوهش‌های بین‌رشته‌ای در ایران وجود دارد؛ اما نبود چارچوب سیاستی مشخص، ضعف فرهنگ همکاری بین‌رشته‌ای و تمرکز همکاری‌ها در چند دانشگاه، مانع شکل‌گیری تعاملات بین‌رشته‌ای در سطح گسترده شده است.اصالت و ارزش: نتایج می‌تواند بستری برای سیاست‌گذاری از سوی آموزش عالی در جهت تدوین برنامه‌های حمایتی، طراحی سیاست‌های تشویقی و ایجاد بسترهای نوین برای تقویت همکاری‌های بین‌رشته‌ای و بین­­سازمانی در کشور باشد.