تحلیل اسناد راهبردی روسیه (راهبرد امنیت ملی، دکترین نظامی و تدبیر سیاست خارجی)

نویسندگان

1 دکتری مدیریت راهبردی از دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد روابط بین الملل دانشگاه شهید بهشتی، نویسنده مسئول

doi
چکیده

هر کشوری در نظام بین‌الملل از یک یا چند سند راهبردی برخوردار است که این اسناد، راهبرد‌هایی را جهت تضمین موجودیت، حفظ و گسترش منافع و اهداف ملی ارائه می‌دهد. با توجه به آنکه اهداف و اقدامات روسیه به‌طور مستقیم و غیرمستقیم منافع ایران را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بررسی اسناد راهبردی و فهم ادراکات این کشور ضروری است. بنابراین سؤال تحقیق آن است که محتوای اسناد راهبردی روسیه چگونه است؟ ماهیت این تحقیق توصیفی-تحلیلی از نوع مطالعه موردی کیفی است و از روش تجزیه و تحلیل محتوای کیفی برای بررسی موضوع مدنظر استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش اسناد راهبردی اخیر روسیه است. برای بررسی این موضوع سعی شده است که مفاهیم اساسی از ادبیات موجود و اسناد راهبردی استخراج شود. پنج مقوله اصلی که در این بررسی استفاده شده­اند، شامل: «دیدگاه راهبردی»، «اهداف و منافع»، «تهدیدات»، «ابزارها» و «روش­های اقدام» هستند و تعداد زیر مقوله‌های فرعی ۱۴ و زیر مقوله‌های فرعی سطح دو نیز ۵۸ مورد است. یافته­های حاصل از بررسی اسناد راهبردی روسیه نشان می‌دهد که این بازیگر جهان را رقابتی و لاکی می‌بیند. روسیه در اهداف به «بهبود جایگاه و نقش‌آفرینی سیاسی روسیه در عرصه بین‌المللی به‌ویژه در خارج نزدیک» و «بهبود توان نظامی و همکاری‌های فنی و نظامی»، در تهدیدات به «نظامی-متعارف و پایین‌تر از حد متعارف و غیرنظامی-غیرخشونت‌آمیز»، در ابزارها به «ابزار دیپلماسی و نظامی» و در روش‌های به‌کارگیری از ابزارها نیز در رویکرد به «آمادگی و شکل‌دهی» و در شیوه اقدام به «چندجانبه‌گرایی» متمرکز است.