جایگاه ادبیات کودکان و نوجوانان در گوگل اسکالر (یک مطالعه علم‌سنجی )

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم ایران

2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

doi
10.22034/jkrs.2025.20684
چکیده

هدف: پژوهش حاضر به‌منظور شناسایی جایگاه ادبیات کودکان و نوجوانان در گوگل اسکالر بر اساس رویکرد علم‌سنجی صورت گرفته است.روش‌شناسی‌: این پژوهش یک مطالعه کاربردی از نوع علم‌سنجی است. جامعه پژوهش شامل پژوهشگرانی است که در نماگر شخصی گوگل اسکالر خود، «ادبیات کودکان و نوجوانان» را به‌عنوان علاقه‌مندی پژوهشی انتخاب کرده‌اند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از چک‌لیست محقق ساخته و نرم‌افزارهای اکسل 2022 و SPSS 2023 استفاده شد.یافته‌ها: 59 پژوهشگر در شبکه اجتماعی گوگل اسکالر علاقه‌مندی خود را به ادبیات کودکان و نوجوانان مشخص کرده‌اند که شامل 46 نفر زن و 13 نفر مرد است. تعداد کل آثار منتشرشده 2098 و تعداد کل استنادات 8926  بوده که تنها 640 استناد به ادبیات کودکان و نوجوانان تعلق دارد. پژوهشگران کشورهای اندونزی، ایران و هند بیشترین تعداد و دانش‌آموختگان رشته‌های ادبیات، علوم تربیتی و زبان انگلیسی و مقطع تحصیلی دکتری بیشترین مشارکت را داشته‌اند. پژوهشگران، «Seyit ATEŞ، Dilek Altun» و «Zakir Ali Rajnish» رتبه‌های اول تا سوم و همچنین در زمینه آثار با موضوع ادبیات کودک، «Seyit ATEŞ»، Angelica Hobjila» و «Mahdi Mohammadi» به‌عنوان سه نفر برتر شناخته شدند.نتایج: شبکه اجتماعی گوگل اسکالر، می‌تواند ابزاری ارزشمند برای درک جایگاه فعلی حوزه ادبیات کودکان و نوجوانان باشد؛ اما هنوز مشکلاتی به چشم می‌خورد که باعث شده، نتواند در اخذ خروجی برای پژوهش‌های علم‌سنجی مورداستفاده قرار گیرد.اصالت و ارزش: نخستین پژوهشی است که با رویکرد علم‌سنجی در حوزه ادبیات کودکان و نوجوانان در بستر گوگل اسکالر، به شناسایی وضعیت تولیدات علمی و الگوهای مشارکت پژوهشگران می‌پردازد. همچنین چالش‌های موجود در بهره‌برداری از گوگل اسکالر را روشن کرده و زمینه‌ساز بهبود فرایندهای پژوهشی در این حوزه می‌گردد.