فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: آموزش غیررسمی به‌عنوان پیش‌شرطی برای موفقیت فعالیت‌های ترویج علم شناخته می‌شود، زیرا در غیاب آن، اثربخشی برنامه‌های ترویجی کاهش می‌یابد. این پژوهش باهدف شناسایی بسترهای مؤثر آموزش غیررسمی در ترویج علم کودکان و ارزیابی جایگاه ایران در هر یک از این بسترها انجام­گرفته ­است.روش‌شناسی: مطالعۀ حاضر از نوع مرور دامنه‌ای است که بر اساس چارچوب پنج ‌مرحله‌ای آرکسی و اومالی تنظیم شده­است؛ با بهره­گیری از الگوی پریزما جست‌وجوی نظام‌مند در پایگاه‌های داخلی و بین‌المللی انجام­ و درمجموع ۳۱ منبع مرتبط انتخاب و تحلیل شد.یافته‌ها: فعالیت‌های ترویج علم برای کودکان را می­توان در هفت بستر حمایت مراکز و سازمان‌های علمی، رویدادها و نمایشگاه‌ها، فناوری‌های نوین، تجربه‌های طبیعت‌محور، برنامه‌های میان‌رشته‌ای علم و هنر، مشارکت خانواده و حضور مستقیم دانشمندان دسته­بندی ­کرد.نتایج: هرچند فعالیت‌های ترویج علم در ایران در شماری از بسترها نویدبخش است، اما این فعالیت‌ها هنوز پراکنده، و وابسته به نهادهای محدوداست؛ به‌خصوص در حیطه بسترهایی مانند «فعالیت‌های تلفیقی علم با هنر و طنز علمی» «مشارکت والدین» و «مشارکت مستقیم دانشمندان». در این میان توسعه برنامه‌های ملی برای مشارکت فعال دانشمندان، حمایت از طرح‌های میان‌رشته‌ای و ایجاد شبکه‌های هماهنگ میان نهادهای علمی و فرهنگی می‌تواند زمینه‌ساز گسترش مؤثر ترویج علم برای کودکان باشد.اصالت و ارزش: این پژوهش با ترسیم نقشه‌ای از بسترهای مؤثر جهانی و تحلیل جایگاه ایران، امکان سیاست‌گذاری آگاهانه برای توسعه برنامه‌های ترویج علم در سطح ملی را فراهم ­می‌سازد. نتایج آن می‌تواند به نهادهای آموزشی، فرهنگی و پژوهشی در طراحی فعالیت‌های مشارکتی، میان‌رشته‌ای و خلاقانه برای ارتقای سواد علمی کودکان یاری ­رساند.