مراعاتالنظیر و بازتعریف آن ( با رویکرد زبانشناسی نظاممند نقشگرا )
نویسندگان
1 پژوهشگر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی؛ دانشآموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، تهران،ایران.
doi
10.30465/cpl.2022.5996چکیده
فنون بلاغی از آغاز بررسیهای ادبی، یکی از ابزارهای سنجش عیار ادبی متن به شمار میآمده است. هرچند کار این صنایع زیباییشناختی به مقتضای حال مخاطب تعریف شده، اما به دلیل نگاه خالی از تبیین مبانی دقیق و هدفمند «زیبایی شناسی»، صنایع بسیاری بدون ارزش واقعی ادبی برای اثبات زیبایی اثر در ردیف صنایع ادبی قرار داده شد. در پژوهش پیش رو تلاش شده با واکاوی مراعاتالنظیر در مقام یکی از اصلیترین صنایع بدیعی و صنایع دیگری که ذیل آن میگنجند، به آسیب شناسی تعاریف و نامگذاریهای مختلف آن پرداختهشود. در تعیین وظایف آن افزون بر بدیع سنتی، به علوم ادبی جدید مانند نقد و سبک شناسی توجه شده است. با طرح این سؤال که چه آرایههایی در تعریف و نقش ادبی با آن اختلاط یافته؟ نسبت میان بازتعریف این صنعت و علوم جدید مانند زبانشناسی چیست و چگونه میتوان از این طریق وظایف تازهای برای بهبود کارکرد آن قائل شد؟ از همین روی تعاریف مراعاتالنظیر از آغاز بررسی و آسیبشناسی شد. سپس صنایع مشترک با آن در کارکرد و تعریف، شناخته شد. همچنین اصطلاح باهمایی به عنوان پیشنهادی برای تکمیل معنی، تقسیمبندیها و وظایف مراعاتالنظیر ارزیابی شد.