دسترسی باز به داده‌های دیجیتال و کدهای رایانه‌ای پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها در ایران: آیا دانشجویان موافق‌اند؟

نویسندگان

1 دانشیار مدیریت فناوری اطلاعات، پژوهشکدۀ فناوری اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران

doi
10.22034/jkrs.2025.20686
چکیده

هدف: هدف این پژوهش بررسی دیدگاه دانشجویان کاربر سامانه ملی ثبت پایان‌نامه، رساله، و پیشنهاده درباره بارگذاری داده‌های دیجیتال پژوهش و کدهای رایانه‌ای پارساها در پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) و دسترسی باز به آن‌ها بود.روش‌شناسی‌: این پژوهش، با رویکرد کمی و روش پیمایش انجام شد. شمار نمونه 449 نفر بود و پرسش‌نامه برخط برای گردآوری داده‌ها و نرم‌افزار «اس‌پی‌اس‌اس» برای واکاوی آن‌ها به کار رفت.یافته‌ها: یافته‌ها نشان دادند که کمتر از نیمی از پاسخ‌گویان با بارگذاری داده‌های دیجیتال پژوهش و کدهای رایانه‌ای در ایرانداک همراه با ثبت پارسای خود موافق بودند و بیشتر آن‌ها یا موافق یا مطمئن نبودند. بااین‌همه، بیشتر کسانی که موافق بودند، با دسترسی باز به آن‌ها نیز بی‌درنگ پس از بارگذاری موافق بودند. بیشتر کسانی هم که با دسترسی بی‌درنگ موافقت نداشتند، با این دسترسی پس از گذشت 12 ماه موافق بودند.نتایج: یافته‌های این پژوهش، نیاز به بررسی بیشتر عامل‌های مؤثر بر موافقت دانشجویان را با بارگذاری و دسترسی باز به کدهای رایانه‌ای و داده‌های دیجیتال پارساها و نیز فراهم‌آوری زیرساخت فنی بسنده را در این زمینه نشان می‌دهند تا بازنگری در سیاست‌های وزارت علوم، تحقیقات، و فناوری برای پیشروی بیشتر به‌سوی بنیادهای کلیدی علم باز و همراهی با استانداردهای جهانی در این زمینه و مشارکت در جنبش جهانی علم باز را شدنی سازد.اصالت و ارزش: این پژوهش برای نخستین بار دیدگاه دانشجویان تحصیلات تکمیلی را درزمینة بارگذاری داده‌های دیجیتال پژوهش و کدهای رایانه‌ای در ایرانداک و دسترسی باز به آن‌ها بررسی کرد.