شرح حال و بررسی سبک‌‌شناختی غزلیّاتِ دیوانِ سلطان احمد اویس جلایر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاداسلامی، نجف‌آباد، ایران.

3 استادیار گروه زبان و‌ ادبیات فارسی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران.

doi
10.30465/cpl.2022.6033
چکیده

سلطان احمد اُویس از سلاطین هنرمند و شاعر آل جلایر است که به سه زبان عربی، فارسی و ترکی شعر می‌‌سرود. متأسّفانه در داخل ایران نسخه‌‌ای از دیوان اشعار سلطان احمد جلایر وجود ندارد. امّا در خارج از ایران بنابر نوشته‌‌های کتب تاریخی، ادبی و هنری چنین برمی‌‌آید که دو نسخه از دیوان اشعار سلطان احمد جلایر موجود است. نسخه اوّل در کتابخانۀ ایاصوفیه ترکیه و نسخه دوم - که اساس کار در این پژوهش است - در نگارخانۀ فریر با شمارۀ f 1932 نگهداری می‌‌شود و بیشتر اشعار آن شامل غزلیّات احمد بن اُویس است؛ سلطان احمد اگرچه در قالب‌‌های دیگر شعری طبع‌‌آزمایی کرده، شاعری غزل‌‌سرا بوده و تعداد غزل‌‌های او از سایر قالب‌‌ها بیشتر است. این شاعر 622 غزل دارد که مجموع ابیات آن به 4385 بیت می‌‌رسد. وی غزل را به شیوۀ شاعران قرن هشتم سروده که از لحاظ وزن و مضمون، متنوّع و درون‌‌مایۀ آن عشق و عرفان است. وی در غزل‌‌های خود مضامین متنوّعی از جمله: مضامین عارفانه، عاشقانه، انتقادی و ... را به‌‌کار گرفته؛ امّا نکتۀ قابل توجّه این است ‌‌که در غزلیّات عرفانی همانند اکثر عارفان به اصول و اندیشه‌‌هایی معتقد است که بخشی از آن‌‌ها را در انعکاس واژگان صوفیانۀ او می‌‌بینیم.