تحلیل سرعت روایت در منظومۀ مجنون و لیلی امیرخسرو دهلوی
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ایذه، دانشگاه آزاد اسلامی، ایذه، ایران .
2 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ایذه، دانشگاه آزاد اسلامی، ایذه، ایران.
3 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ایذه، دانشگاه آزاد اسلامی، ایذه، ایران .
doi
10.30465/cpl.2022.5899چکیده
مجنون و لیلی دهلوی از جمله منظومههایی است که به اقتفای لیلی و مجنون نظامی سروده شده است. بنمایههای هستهای این اثر تفاوتهایی با روایت لیلی و مجنون نظامی دارد که نشان از آن دارد دهلوی به روایت نظامی کاملاً وفادار نبوده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی سرعت روایت در این منظومه پرداخته است. شیوۀ انجام پژوهش بر اساس الگویی است که با نقد آرای ژنت در یکی از مقالات پژوهشی با تکیه بر متون منظوم داستانی کلاسیک ارائه شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که بنمایههای هستهای روایت دهلوی در مقایسه با روایت نظامی کمتر است. بیشتر بنمایههای هستهای منظومه با سرعت روایتی بالا گزارش میشوند و تنها سه بنمایۀ هستهای با سرعت روایتی کُند گزارش میشوند که در این سه بنمایه، شخصیتپردازی و تناسب محیط، زمان و... با شخصیت مجنون پردازش شده است. گرانیگاه بارغنایی متن نیز همین سه بنمایه هستند. این سه بنمایه در ارتباط با هم هستند به گونهای که اولی، دومی را در پی دارد و دومی، منتج به سومی میشود. گویی هدف دهلوی در اصل، پردازش این سه بنمایه در اثر خود بوده است و سایر بنمایهها بر حسب ضرورت و برای رعایت پیرنگ علی-معلولی داستان ذکر شدهاند.
