فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

    استفاده روزافزون از نانوذراتی مانند اکسیدآهن و کاربردهای فراوان آن منجر به تخلیه و ورود آن­ها به محیط­ های آبی شده و ممکن است با تداخل در فرآیندهای فیزیولوژیک برای ارگانیسم­ های آبزی خطر ایجاد کند.  از طرف دیگر اسپیرولینا با دارا بودن خواص آنتی اکسیدانی و درمانی فراوان، به عنوان یک مکمل غذایی در آبزی پروری کاربرد دارد.  هدف از این مطالعه بررسی اثرات مصرف خوراکی نانوذرات اکسیدآهن و اثرات درمانی جلبک اسپیرولیناپلاتنسیس بر هیستومورفولوژی کلیه و سطوح سرمی اوره، کراتینین، اسیداوریک در ماهی کفال خاکستری (Mugil cephalus) بود.  تعداد 72 قطعه ماهی کفال خاکستری با میانگین وزن (14/1± 79/22 گرم) و طول (194/0 ± 322/12 سانتیمتر) پس از دو هفته سازگاری، به طور تصادفی در 11 آکواریوم 40 لیتری تقسیم شدند.  تیمارها شامل گروه­های 3 روزه (کوتاه مدت) و 60 روزه (بلند مدت) دریافت کننده 15میلی­گرم بر کیلوگرم نانوذرات اکسیدآهن، 300میلی­گرم بر کیلوگرم جلبک اسپیرولیناپلاتنسیس و ترکیب هر دو باهم بود.  مطالعات هیستولوژیک و هیستوموفومتریک کلیه شامل اندازه قطر دهانه داخلی لوله­ های دور و نزدیک، ارتفاع سلول­های جداره لوله­ های دور و نزدیک، قطر جسمک کلیوی، قطر کلافه مویرگی و اندازه فضای ادراری (کپسول بومن) انجام شد.  سپس سطح سرمی اوره، اسیداوریک و کراتینین مورد سنجش قرار گرفت.  نتایج حاصله با استفاده از نرم­افزار SPSS نسخه 26 و آزمون یک طرفه ANOVA و آزمون تکمیلی Tukey تجزیه و تحلیل شدند.  نتایج نشان داد که مصرف نانوذرات اکسیدآهن به مدت 60 روز منجر به تغییرات معنی­داری در تمام فاکتورهای مورد بررسی به جز جسمک کلیوی در مقایسه با گروه کنترل شد.  در مقابل جلبک اسپیرولیناپلاتنسیس باعث کاهش معنی­دار  در قطر دهانه داخلی لوله­ های پیچیده دور و نزدیک و افزایش ارتفاع سلول­های جداره لوله ­های پیچیده دور و نزدیک شد که این افزایش در لوله­ های دیستال معنی­دار بود.  در مورد فضای ادراری نیز اسپیرولینا پلاتنسیس باعث کاهش اندازه فضای ادرای شد که این کاهش معنی­دار نبود.  نتایج نشان داد که عملکرد اسپیرولینا دقیقا در جهت عکس اثرات القا شده توسط نانوذرات اکسیدآهن بود و به عبارتی می­تواند صدمات و ضایعات ایجاد شده توسط نانوذرات را خنثی کند.  در مورد اوره نیز مشاهده می­شود که نانوذرات اکسید آهن باعث کاهش جزیی در سطح سرمی اوره می­شود اما جلبک میزان اوره سرم را افزایش می­دهد که در هیچ کدام این تغییرات معنی­ دار نبود.  جلبک از افزایش زیاد سطح سرمی کراتینین و کاهش زیاد اسید اوریک ناشی از نانوذرات جلوگیری کرده و به نحوی دارای عملکرد جبرانی بود.