بررسی و تبیین ضبطهای چندگانۀ برخی ابیات در مجموعه اشعار رودکی با تکیه بر تصحیح نفیسی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
2 دانشآموخته زبان و ادبیات فارسی دوره کارشناسی ارشد دانشگاه شهید چمران اهواز،اهواز، ایران.
3 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.30465/cpl.2022.5997چکیده
اشعار شاعران پارسیزبان بهویژه شعر شاعران حوزهی خراسان، با توجّه به اینکه در کتابهای لغوی، بلاغی، تذکرهها، و نیزنسخههای خطّی از جمله: جُنگها، سفینهها و ... با تعدد ضبط و صورتهای متفاوت همراهند، باید با احتیاط خاصّی، بررسی شوند. از جملهی این شاعران، رودکی سمرقندی است که مصححان و گردآورندگان اشعار وی، با استفاده از منابع متعدد، به تعداد اندکی از اشعار و ابیات پراکندهی این شاعر، دستیافتهاند. باوجود این، در برخی از چاپهای دیوان رودکی بهویژه چاپ دوّم محیط زندگی و احوال و اشعار رودکی از نفیسی، برخی ابیات بنابه نظر مصحح یا دلایل دیگر، با صورتهای دوگانه یا چندگانه ضبط شده، که اغلب نتیجهی تصحیف و تحریف کاتبان و مؤلفان منابع مستند اشعار رودکی هستند.این صورتهای چندگانهی ابیات، علاوه بر آنکه نیازمند تصحیح انتقادی مجدد هستند، از آنجا که به عنوان ابیاتی مستقل وارد دیوان رودکی شدهاند، میباید دوباره واکاوی و تبیین شوند. نگارندگان این پژوهش، سعی دارند پس از بررسی مجدد منابع مستند اشعار رودکی، با استفاده از منابع چاپی و خطّی متعدد، ریشهی تعدد در صورتهای مختلف این ابیات را نشان دهند؛ سپس ایرادِ ورودِ برخی از این ابیات را به عنوان یک بیت مستقل از رودکی در چاپهای مختلف دیوان وی بهویژه تصحیح نفیسی، برطرف سازند.