ارائه چارچوبی برای نحوه تامین مالی آموزش عالی ایران بر اساس مطالعه الگوهای جهانی
نویسندگان
1 استادیار، گروه پژوهشی ارزیابی سیاستها و پایش علم، فناوری و نوآوری، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران.
2 دکترای دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 استادیار، گروه پژوهشی تامین مالی و اقتصاد علم، فناوری و نوآوری، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران.
doi
10.22111/jmr.2024.47134.6112چکیده
استفاده از روشهای نوین تأمین مالی در بخش آموزش عالی به دلیل وجود محدودیت روزافزون بودجه عمومی و وجود انواع تقسیم بندی دانشگاهها بر اساس تنوع عملکردی، یکی از دغدغه های اصلی مراجع سیاستگذار علم و فناوری است. لذا شناسایی و ارائه یک الگوی پیشنهادی برای تخصیص اعتبار مالی دانشگاهها امری ضروری است. بر همین اساس به بررسی دقیقِ الگوی تامین اعتبار مالی در 16 کشور و مقایسه کمی و کیفی آنها با روش تامین منابع مالی در ایران پرداخته شد. نتایج حاصل از بررسی ها نشان داد که با وجود تفاوت سهم روشهای متداول تامین منابع مالی در دانشگاه های دولتی و غیر دولتی، روشهای مرسوم در تامین منابع مالی دانشگاه های کشور شامل چانه زنیسیاسی، پرداخت بر اساس معیار هزینه سرانه دانشجو، مبتنی بر عملکرد و یا بر اساس برنامهها و اهداف خاص از پیش تعیین شده صورت میگیرد در حالی که در دیگر کشورها از روشهای کلی همچون حمایتهای دولتی، شهریه، خیرین و سایر منابع بهره میگیرند. هر چند که هر یکی از این روشهای کلی برای کشورهای دیگر دارای مولفههای جزئیتر نیز میباشند. استفاده روشهای چون تغییر در پیکره آموزش عالی و بازنگری در نحوه تخصیص بودجه های پایه، اختصاص بودجه برای اولویت ها و سیاستهای خاص در آموزش عالی، اختصاص بودجه های انگیزشی، جذب کمک های خیرخواهانه از طریق اعطای مشوقهای مالیاتی برای خیرین و همچنین قراردادهای اجتماعی بین دولت و مردم میتواند در بهبود و ارتقاء منابع مالی دانشگاهها موثر باشد. در عین حال که می توان با قراردادن معافیت های مالیاتی برای قراردادهای درآمدزای دانشگاه ها، این مسیر را هموار تر نمود.