آسیب های شهری در ایران و عوامل اصلی بروز آنها
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه امام حسین(ع)؛ گروه اندیشه و مطالعات
2 دانش آموخته دکتری جامعه شناسی دانشگاه تهران؛ نویسنده مسئول
doi
چکیده
زندگی در شهر، آثاری بر زندگی فردی و جمعی انسانها میگذارد. چند وجهی بودن این اثرات و نیز فرایندها و جریانات موجود در درون اجتماعات شهری، متفکران بسیاری را از علوم مختلف به خود مشغول داشته است. بهدلیل افزایش جمعیت و افزایش و توسعۀ شهرنشینی و گسترش مشکلات نظام شهری، مخصوصاً شهرهای بزرگ در کشورها، در دوران جدید پژوهشهای متعددی با هدف شناسایی و کاهش آسیبها و مسائل شهری انجام شدهاند. هدف این پژوهش، فراترکیب پژوهشهای کیفی انجامشده در کشور با عناوین و موضوعات آسیبهای شهری بهمنظور فراهم آوردن نگرشی نظاممند و کشف موضوعها و استعارههای جدید و اساسی بوده است. روش تحقیق این پژوهش، کیفی و از نظر هدف «کاربردی» است. در این پژوهش، با استفاده از روش فراترکیب (روش هفتمرحلهای سندلوسکی و بارسو)، به انتخاب مقالهها و پژوهشهای کیفی مرتبط با موضوع آسیبهای شهری پرداخته شد. بر اساس تجزیه و تحلیل و فراترکیب پژوهشهای منتخب، مولفههای اصلی حوزۀ آسیبهای شهری در ایران در چهار مقولۀ اصلی شناسایی شد. این چهار مقوله عبارتند از: آسیبهای اقتصادی، آسیبهای اجتماعی، آسیبهای فرهنگی و آسیبهای کالبدی. بیشترین فراوانی در این طبقات را بیکاری و فقر، اعتیاد و ناامنی، مسائل جنسی و آلودگیهای زیستمحیطی به خود اختصاص دادهاند. در این پژوهشها، از عواملی مانند سیاست نامتوازن دولتها در قبال شهر، حکمرانی نامطلوب برای زیست شهری، تفاوت در کیفیت زندگی، تضاد بین زندگی شهری و روستایی، جابجاییهای جمعیتی، کیفیت زیرساختهای کالبدی، کیفیت اقتصاد شهری و نابرابریهای اجتماعی در مناطق مرکزی و حاشیهای بهعنوان علل ظهور و بروز آسیبهای شهری نام برده شده است.