اتلاف دانش در دانشگاه‎های ایران: یک مطالعه‌ی مقایسه ‎ای

نویسندگان

1 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‎شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش‎شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش‎شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22034/jkrs.2025.64402.1120
چکیده

هدف: پژوهش حاضر در نظر دارد سطح اتلاف دانش را در دانشگاه‎های  ایران، بررسی کند و رابطه­ی ابعاد اتلاف دانش را با متغیرهای جمعیت شناختی مشخص نماید و درنهایت، به تعیین مهم‎ترین عوامل اثرگذار بر اتلاف دانش در دانشگاه‎ها بپردازد.روش­شناسی‎: در این تحقیق از روش پژوهش ارزشیابانه استفاده شده است. ابزار سنجش، پرسش­نامه استانداردی است که کلاین و همکاران (2023) در مقاله‎ای با هدف ساخت و اعتباریابی پرسش­نامه اتلاف دانش ، اعتباریابی کرده‎اند. این پرسش­نامه دارای چهار بُعد و 18 گویه بوده و در آن از طیف 10 گزینه‎ای استفاده شده است. ابعاد پرسش­نامه عبارت­اند از اتلاف دانش صریح، ضعف در حفظ دانش ضمنی، تخصص نامربوط به شغل، و استفاده اندک از استعدادها. موردهای مطالعه شده، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه آزاد مرکزی تهران، و دانشگاه پیام نور مرکزی تهران بوده است. پاسخ‎دهندگان، کارشناسان آموزش دانشگاه‎های موردمطالعه بودند. از روش نمونه‎گیری سیستماتیک برای انتخاب پاسخ‎دهندگان استفاده شد و از فرمول کوکران برای تعیین حجم نمونه استفاده گردید. حجم نمونه 157 نفر بود و از نرم‎افزار آماری اس‎پی‎اس‎اس 22 برای تحلیل داده‎ها استفاده شد.یافته‎ها: یافته‎ها نشان داد که هر چهار بُعد اتلاف دانش در دانشگاه‎های موردبررسی بیش‌از حد متوسط است. همچنین، یافته‎ها نشان داد که اتلاف دانش صریح و تخصص نامربوط به شغل در دانشگاه آزاد مرکزی بیشتر از دو دانشگاه دیگر است. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون لجستیک نشان داد که تخصص نامربوط به شغل مهم‎ترین عامل اتلاف دانش در دانشگاه‎ها است.نتایج: به نظر می‎رسد که عواملی ورای مسائل حوزۀ مدیریت و مدیریت دانش بر اتلاف دانش اثرگذار است که ازجمله آن‎ها کمیت‎گرایی در ارزشیابی اساتید، وزن‎دهی بیش‌ازحد به تعهد به‌جای تخصص، کاستن از قدرت چانه‎زنی استخدام شوندگان، رابطه گرایی و سهمیه گرایی در جذب نیرو است.اصالت و ارزش: مطالعه­ی حاضر زاویه­ی دید متفاوتی را در حوزه مدیریت دانش اتخاذ کرده و سعی نموده به‎طور متناقض نما نشان دهد که «دانش-گاه» برخلاف نامش، یکی از مراکز قابل‌توجه اتلاف دانش است.