اتلاف دانش در دانشگاههای ایران: یک مطالعهی مقایسه ای
نویسندگان
1 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسیارشد، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسیارشد، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22034/jkrs.2025.64402.1120چکیده
هدف: پژوهش حاضر در نظر دارد سطح اتلاف دانش را در دانشگاههای ایران، بررسی کند و رابطهی ابعاد اتلاف دانش را با متغیرهای جمعیت شناختی مشخص نماید و درنهایت، به تعیین مهمترین عوامل اثرگذار بر اتلاف دانش در دانشگاهها بپردازد.روششناسی: در این تحقیق از روش پژوهش ارزشیابانه استفاده شده است. ابزار سنجش، پرسشنامه استانداردی است که کلاین و همکاران (2023) در مقالهای با هدف ساخت و اعتباریابی پرسشنامه اتلاف دانش ، اعتباریابی کردهاند. این پرسشنامه دارای چهار بُعد و 18 گویه بوده و در آن از طیف 10 گزینهای استفاده شده است. ابعاد پرسشنامه عبارتاند از اتلاف دانش صریح، ضعف در حفظ دانش ضمنی، تخصص نامربوط به شغل، و استفاده اندک از استعدادها. موردهای مطالعه شده، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه آزاد مرکزی تهران، و دانشگاه پیام نور مرکزی تهران بوده است. پاسخدهندگان، کارشناسان آموزش دانشگاههای موردمطالعه بودند. از روش نمونهگیری سیستماتیک برای انتخاب پاسخدهندگان استفاده شد و از فرمول کوکران برای تعیین حجم نمونه استفاده گردید. حجم نمونه 157 نفر بود و از نرمافزار آماری اسپیاساس 22 برای تحلیل دادهها استفاده شد.یافتهها: یافتهها نشان داد که هر چهار بُعد اتلاف دانش در دانشگاههای موردبررسی بیشاز حد متوسط است. همچنین، یافتهها نشان داد که اتلاف دانش صریح و تخصص نامربوط به شغل در دانشگاه آزاد مرکزی بیشتر از دو دانشگاه دیگر است. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون لجستیک نشان داد که تخصص نامربوط به شغل مهمترین عامل اتلاف دانش در دانشگاهها است.نتایج: به نظر میرسد که عواملی ورای مسائل حوزۀ مدیریت و مدیریت دانش بر اتلاف دانش اثرگذار است که ازجمله آنها کمیتگرایی در ارزشیابی اساتید، وزندهی بیشازحد به تعهد بهجای تخصص، کاستن از قدرت چانهزنی استخدام شوندگان، رابطه گرایی و سهمیه گرایی در جذب نیرو است.اصالت و ارزش: مطالعهی حاضر زاویهی دید متفاوتی را در حوزه مدیریت دانش اتخاذ کرده و سعی نموده بهطور متناقض نما نشان دهد که «دانش-گاه» برخلاف نامش، یکی از مراکز قابلتوجه اتلاف دانش است.