محمدحسین شهریار در آینه تحلیل دانش‌پژوهی: تحلیل هم‌واژگانی مقالات فارسی

نویسندگان

1 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22034/jkrs.2025.65067.1127
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، شناخت ابعاد و شبکه مفهومی آثار شهریار پژوهی است.روش‌شناسی: پژوهش حاضر ازلحاظ هدف جزء پژوهش­های کاربردی است و با فنون تحلیل هم­واژگانی، خوشه­بندی و تحلیل شبکه اجرا شده است. جامعه موردمطالعه شامل 719 مقاله از سال 1316 تا مهر 1403 است. ابزار پژوهش، شامل پایگاه­های اطلاعاتی فارسی است و برای پیش‌پردازش‌ها و تحلیل­ها از نرم افزارهای حوزه علم­سنجی استفاده شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد در حوزه دانش شهریار پژوهی (مقالات)، 875 مفهوم شناسایی شد. همچنین دانش این حوزه در 21 خوشه مفهومی مستقل قرار می­گیرد. ترسیم نقشه­ی مفهومی نشان داد تعداد گره­های شبکه 240 الگو یا نود است و تعداد پیوندها و یا لینک‌های برقرارشده مفاهیم 672 پیوند می‌باشد که شبکه شکل‌گرفته با نمره تراکم 0996/0  شبکه­­ی گسسته است و مفاهیم آن کمتر باهم ارتباط برقرار کرده‌اند. همچنین دانش شهریار پژوهی با 82 شاعر در 149 مفهوم موردمطالعه تطبیقی قرار گرفته است.نتایج: دانش شهریار پژوهی تا به امروز در مضامین مذهبی و آیینی، مضامین اجتماعی، جلوه­های طبیعت‌گرایی، مظاهر ملی‌گرایی، جلوه­های عرفانی­، غزل­های فارسی­، جلوه‌های ادبیات مقاومت و پایداری­، ویژگی­های اخلاقی انسان­، زیبایی‌شناسی، استعاره­های بومی و محلی­، اندرزهای اخلاقی، ادبیات غنائی، نوستالژی اشعار، سبک‌شناسی، تلمیحات، مضامین عاشقانه­، سمبولیسم، اسطوره­شناسی­، و واژه­شناسی معنایی موردپژوهش و مطالعه تطبیقی قرار گرفته است.اصالت و ارزش: آثار شهریار بازتاب دغدغه­های اجتماعی، فرهنگی، عرفانی، الگوی چندوجهی ارائه می­دهد که می­توان از آن برای طراحی برنامه­های فرهنگی و دانشگاهی و زمینۀ مطالعات پژوهشگران قرار گیرد.