محمدحسین شهریار در آینه تحلیل دانشپژوهی: تحلیل همواژگانی مقالات فارسی
نویسندگان
1 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
doi
10.22034/jkrs.2025.65067.1127چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، شناخت ابعاد و شبکه مفهومی آثار شهریار پژوهی است.روششناسی: پژوهش حاضر ازلحاظ هدف جزء پژوهشهای کاربردی است و با فنون تحلیل همواژگانی، خوشهبندی و تحلیل شبکه اجرا شده است. جامعه موردمطالعه شامل 719 مقاله از سال 1316 تا مهر 1403 است. ابزار پژوهش، شامل پایگاههای اطلاعاتی فارسی است و برای پیشپردازشها و تحلیلها از نرم افزارهای حوزه علمسنجی استفاده شد.یافتهها: نتایج نشان داد در حوزه دانش شهریار پژوهی (مقالات)، 875 مفهوم شناسایی شد. همچنین دانش این حوزه در 21 خوشه مفهومی مستقل قرار میگیرد. ترسیم نقشهی مفهومی نشان داد تعداد گرههای شبکه 240 الگو یا نود است و تعداد پیوندها و یا لینکهای برقرارشده مفاهیم 672 پیوند میباشد که شبکه شکلگرفته با نمره تراکم 0996/0 شبکهی گسسته است و مفاهیم آن کمتر باهم ارتباط برقرار کردهاند. همچنین دانش شهریار پژوهی با 82 شاعر در 149 مفهوم موردمطالعه تطبیقی قرار گرفته است.نتایج: دانش شهریار پژوهی تا به امروز در مضامین مذهبی و آیینی، مضامین اجتماعی، جلوههای طبیعتگرایی، مظاهر ملیگرایی، جلوههای عرفانی، غزلهای فارسی، جلوههای ادبیات مقاومت و پایداری، ویژگیهای اخلاقی انسان، زیباییشناسی، استعارههای بومی و محلی، اندرزهای اخلاقی، ادبیات غنائی، نوستالژی اشعار، سبکشناسی، تلمیحات، مضامین عاشقانه، سمبولیسم، اسطورهشناسی، و واژهشناسی معنایی موردپژوهش و مطالعه تطبیقی قرار گرفته است.اصالت و ارزش: آثار شهریار بازتاب دغدغههای اجتماعی، فرهنگی، عرفانی، الگوی چندوجهی ارائه میدهد که میتوان از آن برای طراحی برنامههای فرهنگی و دانشگاهی و زمینۀ مطالعات پژوهشگران قرار گیرد.