تحلیلی بر چارچوبهای سنجش تعالی پژوهش و ارائه الزامات سیاستی برای ایران
نویسندگان
1 استادیار، گروه پژوهشی ارزیابی سیاستها و پایش علم، فناوری و نوآوری، مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران.
doi
10.22034/jkrs.2025.65452.1132چکیده
هدف: برخی از کشورهای جهان بهمنظور ارزیابی تعالی پژوهش و متناسب با بافت جامعه خود، چارچوبها و الگوهای ویژهای را تدوین و پیاده کردهاند. هدف این پژوهش، مطالعه و بررسی چارچوبهای ملی تعالی پژوهش ازنظر اهداف، شاخصها، سطوح اجرا و فرایند اجرا بهمنظور ارائه الزامات سیاستی برای ایران است.روششناسی: پژوهش حاضر ازنظر هدف، کاربردی و یک پژوهش کتابخانهای است که با روش تطبیقی و بهرهگیری از الگوی بردی (1969) و نیز روش توصیفی مقایسهای انجام شده است.یافتهها: درمجموع 7 مورد شامل چارچوب تعالی پژوهش انگلستان، پروتکل ارزیابی استاندارد هلند، تعالی در پژوهش استرالیا، کمیته ارزیابی پژوهش ایتالیا، صندوق تعالی پژوهشی کانادا، ابتکار تعالی آلمان و برنامه ارزیابی پژوهش هنگکنگ شناسایی و مقایسه شدند. مقایسه تطبیقی نشان داد که این چارچوبها از نظر اهداف، شاخصهای مورداستفاده برای ارزیابی پژوهشها، سطوح مقایسه (ملی، بینالمللی یا هر دو)، نحوه امتیازدهی به پژوهشها (عددی یا کیفی)، رویکرد (کمی، کیفی یا ترکیبی) و فرایند اجرا شباهتها و تفاوتهایی دارند.نتایج: درمجموع لازم است تأثیرات و مزایای پژوهشها مورد ارزیابی قرار گیرد تا نقش و مسئولیت پژوهشهای دانشگاهی در جامعه مشخص شود. بهاینترتیب ضرورت دارد با توجه به عدم وجود چارچوب رسمی و ملی به این منظور در ایران و در نظر گرفتن اقتضائات و ملاحظات کشور، شاخصها و سنجههای جامع، دقیق و مرتبطی بهمنظور ارزیابی کیفیت پژوهشی به کار گرفته شود.اصالت و ارزش: این مطالعه تطبیقی، امکان مقایسه چارچوبهای ملی تعالی پژوهش را ازنظر اهداف، شاخصها، نحوه امتیازدهی، رویکرد، سطوح اجرا و فرایند پیادهسازی فراهم میسازد.
