تحلیل تطبیقی تأثر صائب از حافظ با تکیه بر دو غزل
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد واحد گرمسار
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ملک سعود ریاض
doi
10.30465/cpl.2021.5970چکیده
با توجه به ظاهر بیان صائب، در نگاه نخست چنین به نظر میآید که صائب بیشترین اقتباس را از حافظ داشته است و تحت تأثیر او بودهاست. با استناد به اینکه هر متنی در تعامل با متنهای پیش از خود است و نیز با دقت بیشتر در اشعار این دو شاعر، این فکر شکل گرفت که صائب نسبت به مفاهیم و مضامین حافظ نوعی آشناییزدایی معنایی انجام دادهاست یا در واقع استفادۀ صائب از مضامین حافظ با نوعی موضعگیری منفی همراه بودهاست و به نظر میرسد بیشتر به لقب لسانالغیب رشک میبرده است. صائب ضمن درک شگردهای زبانی زیرکانۀ حافظ، در برخورد با مضامین حافظ از همین شگرد استفاده نمودهاست، بهگونهایکه در ظاهر محسوس نیست و با دقت و نکتهسنجی میتوان به آن پی برد. این مسئله باعث گردید با استفاده از روش بینامتنیت، تحلیل تطبیقی در دو غزل حافظ که مورد اقتباس صائب بوده، انجام گیرد. با تحلیل بینامتنی میتوان پی برد چگونه مؤلف یک متن گزینشگرانه و هدفمند از متون دیگر بهره بردهاست. تحقیق زیر نتیجۀ این فکر و روش است.