فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پژوهش حاضر باهدف ارائه چارچوبی مفهومی برای نگهداشت سرمایه‌های انسانی دانشگاهی در مقابله با روند مهاجرت در بین دانشجویان تحصیلات تکمیلی دارای استعداد برتر انجام گرفته است.روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از روش فراترکیب انجام شده است. جامعه پژوهش شامل مطالعات علمی منتشرشده در حوزه مهاجرت نخبگان، نگهداشت سرمایه انسانی و سیاست‌گذاری آموزش عالی بوده است. پس از جست‌وجوی نظام‌مند و غربالگری دقیق، ۷۰ منبع معتبر (۴۳ منبع فارسی و ۲۷ منبع انگلیسی) انتخاب شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت و مقولات اصلی در قالب یک چارچوب مفهومی تلفیق شدند.یافته‌ها: بر مبنای مرتبط با موضوع پژوهش 5 مقوله محوری به شرح زیر استخراج گردید: 1. شرایط علی (شامل «عوامل آموزشی و یادگیری اثربخش»؛ «عوامل انگیزشی و روانشناختی»؛ و «عوامل اجتماعی و حمایت‌های عاطفی»  ؛ 2. شرایط زمینه‌ای (شامل «سیاست‌ها و اقدامات نهادی حمایتی دانشگاه»؛ و «زیرساخت‌های علمی و پژوهشی»)؛ 3. شرایط مداخله‌گر (شامل «عوامل ساختاری و اقتصادی در سطح ملی و بین‌المللی»؛ «عوامل مدیریتی و اجرایی» ؛ و «عوامل فرهنگی و اجتماعی-سیاسی» ؛ 4. راهبردها(متشکل از گویه هایی چون طراحی بسته‌های حمایتی برای بازگشت نخبگان؛ تسهیل روند اقامت و مهاجرت معکوس علمی؛ فراهم‌سازی فرصت‌های شغلی ویژه برای فارغ‌التحصیلان توانمند؛ جذب و مشارکت نخبگان در پروژه‌های ملی و راهبردی؛ اصلاح نظام آموزش عالی و پژوهشی کشور همراستا با استانداردهای جهانی برای پاسخ به نیازهای نخبگان؛ و ارتقاء جایگاه اجتماعی و منزلت و شأن نخبگان علمی در سیاست های کلان) ؛و 5. پیامدها (متشکل از گویه هایی چون کاهش توان و ظرفیت علمی و پژوهشی دانشگاه‌های کشور؛ ضربه به اقتصاد دانش‌بنیان ملی؛ از دست رفتن سرمایه انسانی و منابع فکری ملی؛ تضعیف جایگاه علمی بین‌المللی کشور؛ و افزایش نابرابری علمی با کشورهای پیشرفته )نتایج: نگهداشت نخبگان تحصیلات تکمیلی، مسئله‌ای پیچیده و چندلایه است که نیازمند تدوین سیاست‌هایی هماهنگ در سطح وزارت علوم، دانشگاه‌ها و سایر نهادهای مرتبط است. چارچوب پیشنهادی این پژوهش، ابزاری مفهومی برای طراحی مداخلات مؤثر در راستای افزایش انگیزش، امید اجتماعی و تعلق نخبگان به نظام آموزش عالی و توسعه ملی ارائه می‌دهد.اصالت و ارزش: این پژوهش با ترکیب نظام‌مند و نقادانه یافته‌های پژوهش‌های پیشین، مدلی جامع در جهت نگهداشت نخبگان دانشگاهی را درزمینۀ مقابله با مهاجرت علمی در ایران ارائه می‌دهد. چارچوب حاصل می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد، تدوین برنامه‌های راهبردی و طراحی نظام‌های حمایت از نخبگان در دانشگاه‌ها باشد.