تصحیح ابیاتی از داستان فرود سیاوخش در شاهنامه
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 پژوهشگر پسادکتری دانشگاه کیل، کیل، آلمان
doi
10.30465/cpl.2021.6100چکیده
اقبال عام به شاهنامۀ فردوسی و کثرت استنساخ آن در طول بیش از هزار سال سبب شده که این متن در معرض انواع تصرّفها قرار گیرد و با آنکه داشتن متنی قابل اعتماد از شاهنامه همواره دغدغۀ عدّهای از خواهندگانش بوده، تا همین دو سه دهه پیش نسخ خطی و تصحیحات موجود آن اغلب با سخن شاعر فاصلهای چشمگیر داشت. تصحیح دکتر جلال خالقی مطلق از شاهنامه که در میانۀ دهۀ 1380 به طور کامل انتشار یافت این فاصله را به طرز قابل توجهی کم کرد و بالأخره شرایط مناسبی مهیّا نمود تا محقّقانی بتوانند در تدقیق متن بکوشند.موضوع مقالۀ حاضر تصحیح پنج بیت از داستان فرودِ سیاوخش در پادشاهی کیخسرو است که جز یک استثناء، تا کنون در تمام تصحیحهای شاهنامه نادرست ضبط شده است. نگارندگان ضمن تصحیح این ابیات کوشیدهاند تا توجه خوانندگان را به بعضی نکات دستوری و زبانی که در تصحیح متن دخیل واقع میشود جلب کنند. در این مقاله همچنین ملاحظاتی دربارۀ حدود و ثغورِ بهکارگیری تلفظهای دوگانۀ بعضی کلمات در شاهنامه مطرح شده و با تأمل در یک ترکیب کنایی نادر، که بهواسطۀ دگرگونی در چاپهای معتبر شاهنامه از فرهنگ جامع زبان فارسی هم جا افتاده، بیتی از یک قصیدۀ عثمان مختاری نیز تصحیح گردیده است.
