شبکه‌ای از دانش: الگویی نوین برای خدمات مرجع دیجیتال مشارکتی در دانشگاه‌های برتر ایران

نویسندگان

1 استادیار، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، گروه پژوهشی علوم داده، اطلاعات و هوش مصنوعی، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22034/jkrs.2024.63210.1105
چکیده

هدف: ارائه الگویی برای خدمات مرجع دیجیتالی مشارکتی در بین کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های سطح یک ایران با هدف بهبود دسترسی به اطلاعات، تسهیل همکاری بین کاربران، تبادل دانش و افزایش کیفیت خدمات مرجع.روش‌شناسی: پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر ماهیت، توصیفی پیمایشی است. جامعه پژوهش شامل 13 نفر مدیر و 42 نفر از کتابداران مرجع کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های موردمطالعه بود. از دو پرسش­نامه محقق‌ساخته برای سنجش نظرات مدیران و کتابداران برای راه‌اندازی خدمات مرجع مشارکتی استفاده شد. به‌منظور بررسی روایی محتوایی پرسش­نامه، نظرات 9 متخصص رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی و برای سنجش پایایی، آلفای کرونباخ محاسبه شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های پژوهش از نرم‌افزار SPSS، اکسل و ویزیو استفاده شد.یافته‌ها: عناصر اصلی راه‎اندازی خدمات مرجع مشارکتی شامل کاربر، محیط رابط کاربری، منابع الکترونیکی، کتابداران، زیرساخت‌های مخابراتی، امکانات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری و بودجه بود. مدیران و کتابداران، ضرورت ارائه خدمات مرجع مشارکتی میان کتابخانه‌های مرکزی را مهم عنوان کردند. نبود زیرساخت‌های مخابراتی مناسب و امکانات سخت‌افزاری و عدم‌حمایت مالی مسئولان ذی‌ربط از مهم‌ترین موانع برای راه‌اندازی چنین خدمتی عنوان شد.نتایج: در پژوهش حاضر برای پاسخگویی به نیازهای جامعه دانشگاهی و تسهیل گردش دانش، الگوی مفهومی و کاربردی ارائه شد. الگوی پیشنهادی، با تکیه‌بر اصول همکاری مبتنی بر دانش، به دنبال ایجاد یک بستر یکپارچه و مشارکتی برای دسترسی به اطلاعات و دانش است. در سایه چنین خدماتی، دانشجویان و اساتید در ارتباط با متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی، به‌صورت پویا و مشارکتی، در فضایی دیجیتال به تبادل دانش می‌پردازند.