سنتز پژوهی ابعاد و مؤلفه‌های اضطراب اطلاعاتی

نویسندگان

1 استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/jkrs.2024.64022.1116
چکیده

هدف: اضطراب اطلاعاتی یکی از اضطراب‌های نوظهوری است که در سایه رشد و گسترش معرفت‌شناسی‌های نوین پدیدار شده و با گسترش فضاهای مجازی در حال تبدیل شدن به یک بحران است. هدف پژوهش حاضر، سنتز پژوهی ابعاد و مؤلفه‌های اضطراب اطلاعاتی است.روش‌شناسی‌: پژوهش حاضر کیفی از نوع سنتز پژوهی است. جامعه آماری، پژوهش‌های موجود در بازه زمانی 2014 تا 2024 می­باشد. به‌طورکلی، تعداد مقالات و پژوهش‌های مرتبط با کلیدواژه‌ها، 139 مورد (4 مقاله فارسی و 135 مقاله انگلیسی) بود. از بین این تعداد پژوهش، با توجه به ملاک‌های خروج، 20 مطالعه (16 پژوهش انگلیسی و 4 پژوهش فارسی) جهت تحلیل نهایی انتخاب شد. جهت تحلیل داده‌های پژوهش، از الگوی 6 مرحله‌ای سنتز پژوهی روبرتس با استفاده از شیوه کدگذاری سه مرحله‌ای (باز، محوری و انتخابی) بهره گرفته شد.یافته‌ها: داده‌ها در قالب 143 کد باز، 25 کد محوری و 5 کد انتخابی در قالب ابعاد اضطراب اطلاعاتی به‌صورت سرریز اطلاعاتی، ناتوانی در دسترسی به اطلاعات، ناتوانی در فهم و پردازش اطلاعات، عوامل روان‌شناختی و ناتوانی در مدیریت دانش شناسایی شد.نتایج: علیرغم تفاوت‌های دیدگاهی در باب مثبت یا منفی بودن اضطراب اطلاعاتی، اضطراب اطلاعاتی به‌عنوان یک اضطراب نوظهور پیامدهای منفی روان‌شناختی و معرفت‌شناختی زیادی می‌تواند به همراه داشته باشد و این نوع اضطراب می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر سلامت ذهنی و جسمی و در کل، کیفیت زندگی افراد بگذارد. شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های اضطراب اطلاعاتی می‌تواند افراد را در مدیریت این اضطراب و غلبه بر آن توانمند سازد.اصالت و ارزش: این پژوهش نخستین پژوهش در باب سنتز پژوهی ابعاد و مؤلفه‌های اضطراب اطلاعاتی است و یافته‌های آن می‌تواند در شناسایی دقیق حدودوثغور اضطراب اطلاعاتی کمک کند.