چارچوب سوت زنی در سازمان های دولتی ایران با رویکرد نظریه داده بنیاد

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت دولتی دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان زاهدان ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

3 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

doi
10.22111/jmr.2024.47759.6139
چکیده

سوت زنی سازمانی یک فرآیند است که به منظور گزارش دادن نقض‌های اخلاقی و قانونی داخل یک سازمان یا محیط کاری بکار می‌رود. از طرف دیگر، نقض‌های اخلاقی و قانونی در سازمان‌های دولتی به شکل‌هایی همچون فساد، سوءاستفاده از قدرت و نقض قوانین ممکن است وارد شوند. از این رو، سوت زنی سازمانی در این حوزه می‌تواند نقش بسیار اساسی در شناسایی و پرداختن به این نقض‌ها داشته باشد این پژوهش از نوع کیفی، توسعه‏ای، تفسیری و استقرایی است که با رویکرد داده بنیاد اجرا شده است. جامعه آماری پژوهش را دوازده نفر از خبرگان دانشگاهی، و مشارکت­کنندگانی که خود سوت زن بوده­اند و به روش قضاوتی انتخاب شدند، تشکیل می­دهد. بعد از انتخاب مشارکت­کنندگان از طریق مصاحبه­های نیمه ساختار یافته به سوالات پژوهش پاسخ داده شد. پس از بررسی و تحلیل مصاحبه­های بدست آمده، 350 کد اولیه بدست آمده که از این تعداد 175 مفهوم انتزاعی، 42 مقوله فرعی و 17 مقوله اصلی بدست آمد.  بدین ترتیب عوامل؛ فردی و سیاستهای تنبیهی به عنوان شرایط علی؛ عوامل زمینه­ای خرد، عوامل زمینه­ای کلان و هنجارسازی به عنوان عوامل زمینه­ای؛ نقش­پردازها، مشوق­های سوت­زنی و اخلال­گرها به عنوان عوامل مداخله­گر، حمایت­های سه­گانه، راهبردهای نرم، راهبردهای سخت، سیاست­های حفاظتی سوت­زن و دستگاه­های نظارتی به عنوان راهبرد، پیامدهای اجتماعی – اقتصادی، فردی – اخلاقی و سازمانی – قانونی به عنوان پیامدهای سوت­زنی در سازمان­های دولتی ایران شناسایی شدند. الگوی ارائه شده ‏تواند مبنایی برای برنامه‏ریزی سازمان‏ها باشد تا به‌طور مجدد از تجربه‌ها، دانش، تخصص و مهارت‌های بازنشستگان در مشاغل حرفه‏ای و غیرحرفه‏ای استفاده شود. پذیرش سوت زنی سازمانی و ایجاد یک مکانیزم قانونی برای مدیریت گزارش‌ها نیز بسیار حیاتی است. این موارد شامل ایجاد یک فرآیند قانونی برای بررسی و پیگیری گزارش‌ها، حمایت از سوت‌زنان، و اعمال عواقب قانونی برای نقض‌های اخلاقی و قانونی است.