نقش قدرت‌های بزرگ در تحدید مرزهای ایران و عراق (با تأکید بر بریتانیا)

نویسندگان

1 دانشیار گروه روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی

doi
چکیده

تحدید سرحدات غربی ایران، حدود 400 سال طول کشید و در این موضوع، نشانه‌هایی از ابعاد گسترة مناطق مورد اختلاف و دخالت قدرت‌های بزرگ به ویژه بریتانیا کاملاً پیداست. دخالت روسیه و بریتانیا در تعیین مرزهای غربی ایران از اواسط قرن نوزدهم، به امضای چندین موافقتنامه در باب تعیین مرزها میان ایران و عثمانی منجر شد و مرزهای کنونی ایران و عراق، با اندک تغییرات، بر اساس همین عهدنامه‌ها تحدید شده است. در این مقاله، سیر تحولات تحدید مرزهای ایران با عثمانی و سپس عراق ـ جانشین آن ـ از انعقاد عهدنامة ارزروم (1874م.) تا عهدنامة مرزی و حسن همجواری ایران و عراق (1975م.) با توجه به نقش دو قدرت بزرگ به ویژه بریتانیا بررسی خواهد شد.