دوازده نکته ی کلیدی در منشور اخلاقی و رفتار حرفه ای استفاده از هوش مصنوعی در آموزش علوم پزشکی: یک مرور نظام مند
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات آموزش پزشکی، مرکز مطالعات و توسعه ی آموزش علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران
2 مرکز سنجش آموزش پزشکی، معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران
doi
چکیده
زمینه و هدف: علی رغم گسترش کاربرد هوش مصنوعی در ابعاد مختلف زندگی بشر، دستورالعمل اخلاقی مدونی برای بکاربست آن در کشور تدوین نشده است. هدف از انجام این پژوهش مرور نظام مند متون با موضوع کاربرد این فناوری در آموزش علوم پزشکی به منظور تدوین و جمع بندی کدهای اخلاقی و رفتار حرفه ای مرتبط با آن، می باشد. روش کار: جستجو برای شناسایی مطالعات مرتبط در پایگاه دادههای PubMed،Web of science و EMBASE در بازه ی زمانی سال های 2010 تا 2022 انجام شد. مطالعاتی که با معیارهای ورود مطابقت داشتند، وارد مرور شدند. سپس اطلاعات مورد نیاز استخراج و مورد بحث و بررسی قرار گرفت. یافته ها: 17 مطالعه طبق معیارها، وارد مرحله نهایی مطالعه شدند. مهمترین چارچوب های استخراج شده شامل: پاسخگویی و مسؤلیت پذیری، دانش و آگاهی، حریم خصوصی و حفاظت از داده ها، شفافیت و توضیح پذیری، عدالت و عدم تبعیض، ایمنی، احترام به فردیت و استقلال، کنترل پذیری، ضرورت و اثربخشی، نظارت انسانی، سوءگیری و نوع دوستی بودند. نتیجه گیری: در بحث مسائل اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی در آموزش علوم پزشکی، هنوز گفتمان مدون و مشترکی در کشور وجود ندارد چرا که بحث پیچیده، چند بُعدی و وابسته به پیشرفت روز به روز این فناوری بوده و هرگونه چارچوب تنظیمی می تواند به سرعت متحول و حتی منسوخ شود. در نتیجه باید در برخورد با این موضوع از رویکرد واکنش گرایانه به سمت رویکردی پیشگیرانه، فعال و آینده پژوهانه، حرکت کرد. تشکیل کارگروه چند تخصصی در وزارت بهداشت، برای تدوین اصول اخلاقی، نظارت و پایش سیستم ها و آموزش استاد، دانشجو و آگاهی عمومی در استفاده از هوش مصنوعی و اصول اخلاقی مرتبط با آن، یک نیاز فوری است.