مطالعه رابطه همبستگی شاخص‌های کتاب‌سنجی و دگرسنجی مجلات ایرانی نمایه شده در پایگاه اطلاعات علمی JCR

نویسندگان

1 دکترای علم اطلاعات و دانش شناسی، گروه توسعه منابع علمی، مؤسسه استنادی علوم و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC، شیراز، ایران

2 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت اطلاعات، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22034/jkrs.2024.60932.1075
چکیده

هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی رابطه همبستگی شاخص‌های کتاب‌سنجی و دگرسنجی مجلات ایرانی JCR است؛ این کار از طریق بررسی میزان حضور مجلات ایرانی JCR  سال 2022 به تفکیک رسانه‌های اجتماعی انجام گرفته است.روش‌شناسی: پژوهش حاضر با رویکرد علم‌سنجی و با استفاده از روش دگرسنجی انجام شد. جامعه پژوهش را کلیه مجلات ایرانی JCR سال 2022 تشکیل می‌دهند. تعداد اولیه مجلات بازیابی شده، 156 عنوان مجلات ایرانی JCR  بود که تعداد 94 مجله حداقل یک‌بار در رسانه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته شده و دارای نمره دگرسنجه هستند. به‌منظور جمع‌آوری داده‌ها از ابزار Bookmarklet که به‌صورت رایگان از سایت Altmetric.com قابل دریافت و نصب بر روی مرورگر می‌باشد استفاده گردید. همچنین داده‌ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۳ مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.یافته‌ها: در میان رسانه‌ها اجتماعی مختلف، توییتر (با 70 درصد میزان توجه) مهم‌ترین رسانه اجتماعی شناخته‌شده برای به اشتراک‌گذاری پژوهش‌های علمی در محیط وب اجتماعی در بین مجلات ایرانی JCR  سال 2022 است درحالی‌که پینترست و لینکدین (به دلیل عدم حضور) ناشناخته و بدون کاربرد می‌باشد. بین مجلات ایرانی JCR  در سال 2022 و میزان حضور آن‌ها در محیط وب اجتماعی رابطه‌ای وجود ندارد. به‌طوری‌که برخی از مجلات پراستناد در رسانه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته نشده‌اند.نتیجه‌گیری: نتایج نشان می­دهد مجلات ایرانی در برخی از شاخص­های دگرسنجی در وضعیت مناسبی قرار گرفته‌اند؛ ولی در کل، مجلات ایرانی نیازمند بهره‌گیری بیشتر در شاخص های جایگزین دگرسنجه­ها در محیط‌ها و بستر علمی هستند. همچنین، رابطه مثبت و معناداری بین میزان استنادات دریافتی مجله و برخی از شاخص اشاره‌های شبکه‌های اجتماعی مجازی مشاهده شد؛ که البته با توجه به وضعیت متوسط مجلات در شاخص‌های دگرسنجه، می‌توان گفت که ارتباط تعداد استنادهای مجلات و شاخص اشاره‌ها در شبکه‌های اجتماعی نیازمند توجه و تقویت بیشتر است.اصالت و ارزش: مطالعه هم‌زمان شاخص‌های کتاب‌سنجی و دگرسنجی امکان رصد بروندادهای علمی در محیط‌های سنتی و شبکه‌های اجتماعی علمی مجازی را فراهم می‌نماید.