بررسی روندهای آینده شبکه‌های اجتماعی و تاثیرات آن بر امنیت ملی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه عالی دفاع ملی، نویسنده مسئول

2 دانشجوی رشته آینده پژوهی دانشگاه دفاع ملی

doi
چکیده

فضای مجازی با گسترش روزافزون خود بر حوزه‌های بسیاری اثرگذاشته و تاثیرات عمیقی بر حوزه‌های مختلف از جمله امنیت ملی گذاشته است. نظر به گستردگی ابعاد فضای مجازی، در این پژوهش در تلاش برای شناسایی روندهای آینده شبکه‌های اجتماعی تاثیر آن بر امنیت ملی هستیم. این پژوهش کیفی با استفاده از روش‌های اصلی آینده‌پژوهی نظیر تحلیل اثرات متقابل و سناریوپردازی برای جامعه آماری شهر تهران و مبتنی بر نظر خبرگان تدوین شده است.  بدین منظور احتمال وقوع رویدادها با نیروهای پیشران بررسی شده و همچنین تاثیر متقابل رویدادها بررسی شده‌اند. پیشران‎های اصلی شامل «عوامل زیرساختی» و «مدیریت فنی» و «مدیریت بخشی خصوصی» هستند که عدم‌قطعیت‌های آینده را نیز تبیین می‌کنند. باتوجه به‌‌یافته‌های پژوهش که برآیند سه عدم‌قطعیت مزبور و هشت سناریوی ممکن بوده است، شبکه‌های ارتباطی جدید معادلات روابط اجتماعی و همه عرصه‌های زندگی و کار را دگرگون ساخته و به‌دنبال خود حوزه‌های مختلف فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و ‌مهم‌تر از همه امنیتی را به‌شدت تحت‌الشعاع قرار داده است. دست اندرکاران فرهنگی اجتماعی، ناگزیر به خلق فضای جدید تعاملی با هنجارها و قواعد درون‌زا و مقابله‌ای در برابر شکل‌گیری هویت اجتماعی جدید و در تضاد با ساختارها، هنجارها و ‌ارزش‌های اجتماعی پذیرفته شده، خواهند بود. در میان این سناریوها، «مطلوب‌ترین آینده محتمل» مربوط به فضایی بوده که زیرساخت توسعه‌‌یافته، مدیریت بخش خصوصی تقریباً ‌فعال و باانگیزه بوده و نهایتاً مدیریت فنی به‌صورت هوشمند و قوی در حال اجرای وظایف محوله ‌باشند.