فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: اهمیت دستاوردهای علم و فناوری در دنیای امروز چنان است که بخش اعظمی از توسعۀ کشورها بر اساس آن‌ها ارزیابی می‌شود. علوم انسانی و اجتماعی در این میان جایگاه ویژه‌ای دارند. این مطالعه در پی بررسی وضعیت کلی ایران در هریک از زیرحوزه‌های موضوعی علوم اجتماعی در بازه زمانی 2013-2022، حوزه‌های دارای بیشترین برجستگی علمی و رتبه ایران در مقایسه با دیگر کشورهای موردمطالعه در هریک از آن‌ زیرحوزه‌هاست.روش‌شناسی: این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش، تحلیلی– توصیفی است که با رویکرد علم‌سنجی و شاخص برجستگی علمی انجام شده است. جامعه پژوهش، بروندادهای علمی حوزه‌های مختلف علوم اجتماعی کشورهای مسلمان شامل ایران، امارات متحده عربی، اندونزی، پاکستان، ترکیه، عربستان، عراق، لبنان، مالزی و مصر را شامل می‌شود و داده‌های پایگاه سایول و طبقه‌بندی زمینه‌های تحقیق و توسعه (فورد) مبنای استخراج اطلاعات قرار گرفته است.یافته‌ها: در بازه زمانی موردمطالعه، 50954 برونداد علمی از کشور ایران در حوزه علوم اجتماعی در پایگاه اسکوپوس نمایه شده است. زیرحوزه‌های «اقتصاد و کسب‌و‌کار»، «سایر علوم اجتماعی»، «روا‎ن‌شناسی و علوم شناختی»، «علوم سیاسی»، «حقوق»، «آموزش»، «جغرافیای اقتصادی و اجتماعی»، «جامعه‌شناسی» و «رسانه و ارتباطات» به ترتیب بیشترین حجم خروجی علمی را داشته‌اند. «زنجیره‌های تأمین، مدیریت زنجیره تأمین، صنعت»، «ورزش، دانشجویان، قهرمانان»، «آب، منابع آب و مدیریت آب»، «رسانه، اخبار، روزنامه‌نگاری»، «توجه، مغز، یادگیری»، «اینترنت، دانشجویان» و نیز «مسکن، محله، اعیان ‌سازی» ازجمله موضوعاتی هستند که ایران در آن‌ها دارای مزیت نسبی است. یافته‌ها نشان داد که بروندادهای علمی کشور در زیرحوزه رسانه بسیار پایین است. بعدازآن، سهم جامعه‌شناسی اندک است. ضمن اینکه درمجموع کشور ازنظر حوزه‌های موضوعی برجسته  نیز جایگاه مناسبی ندارد.نتایج: یافته‌های این مطالعه دو رویکرد یا گام متفاوت را پیش روی سیاست‌گذاران، مدیران و برنامه‌ریزان حوزه علم و فناوری کشور، به‌ویژه در حوزه علوم اجتماعی قرار می‌دهد: نخست اینکه بر مزیت‌های رقابتی خود تکیه و آن‌ها را تقویت کنند. دوم اینکه در حوزه‌هایی که سهم کمّی و کیفی اندکی برای کشور وجود دارد سرمایه‌گذاری کنند و آن‌ها را به بلوغ نسبی برسانند. این رویکردها می‌تواند در سطح خرد یا در سطح کلان زیست‌بوم علم و فنّاوری کشور اتخاذ و پیگیری شود.اصالت و ارزش:استفاده از پایگاه‌های استنادی راهبردی از جمله سایول، امکان بررسی حوزه‌های مختلف را از منظری کلان و در راستای خط‌مشی‌گذاری و شناسایی مزیت‌های رقابتی فراهم می‌آورد.