تحلیل و بازخوانی دیدگاههای زبانی، بلاغی و هرمنوتیکی ابن ابیالحدید در کتاب «الفلکالدائر علی المثل السائر»
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی
doi
10.30465/cpl.2020.5663چکیده
کتاب «الفلکالدائر علی المثل السائر»ابن ابیالحدید، زبانشناس، لغتشناس و مفسر اهل سنت، نقدی روشمند و عالمانه بر کتاب ارزشمند «المثلالسائر فی ادبالکاتب و الشاعر» ابن اثیر است. کتاب ابن اثیر مرجعی مهم در مباحث زبانشناختی، بلاغت، گونهشناسی ادبی و روش تحلیل و تفسیر متن به شمار میرود و در باب دو فن کتابت و شعر مطالبی ارزنده به مخاطب خود ارائه میدهد. دیدگاههای انتقادی ابن ابیالحدید بر نظریات ابن اثیر، مباحث جدید و قابل تأملی را در زمینههای پیشگفته مطرح میکند که با دیدگاهها و نظریات جدید در حوزة زبانشناسی، بلاغت و هرمنوتیک قابل تطبیق است. از اینرو در این جستار به بررسی و تحلیل اندیشههای زبانی، بلاغی و تفسیری ابن ابیالحدید پرداخته و با استفاده از دیدگاههای پراکنده و مختصر وی در کتاب الفلکالدائر، یک نظام فکری و تئوریک منسجم از وی ارائه کردهایم که مبتنی بر اندیشة نسبیگرایی است؛ بدین معنی که در نقد هیچ مقولهای، آن را به عنوان یک عنصر و پدیدة مجزا در نظر نمیگیرد و در باب آن حکم مطلق نمیدهد، بلکه با در نظر داشتن شاخصههای مهمی چون بافت، موقعیت کلام و زمان و مکان، آن مقوله را امری نسبی دانسته و با توجه به این شاخصهها در باب آن سخن میگوید.