فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مثل میراث دیرینه و حاصل فرهنگ، اندیشه و تجربة گذشتگان است. البته شکی نیست که عنصر فرهنگی و ادبی تحت تأثیر موقعیت جغرافیایی هر سرزمینی ویژگی‌های خاص خود را یافته است. تمدن فارسی و عربی نیز از این قاعده مستثنا نیست و در حوزة فرهنگی و ادبی و به‌ویژه در ضرب‌المثل‌ها می‌توان تأثیر اندیشه و باور هر یک از مردمان این دو تمدن و نیز تأثیر جغرافیا و طبیعت را به‌طور آشکار ملاحظه‌کرد؛ لذا در این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی، حیوانات را به‌عنوان یکی از عناصر طبیعت، در ضرب‌المثل‌های کهن عربی و فارسی بررسی می‌نماییم تا کار‌کرد آن‌ها در تبیین مفاهیم مختلف ارزیابی‌شود. البته از آن‌جا‌که بررسی تمام حیوانات در یک مقال نمی‌گنجد، بر آن شدیم که برخی از پرکاربردترین حیوانات (شتر، سگ، گرگ و کلاغ) را بررسی‌کنیم تا شباهت‌‌ها و تفاوت‌های این ضرب‌المثل‌ها در زبان عربی و فارسی به‌نوعی روشن‌شود و مفاهیم مورد نظرشان تبیین‌گردد و در نهایت نوع نگاه عرب‌ها و ایرانیان به‌ این حیوانات آشکار گردد. به‌طور خلاصه می‌توان‌گفت که این حیوانات در مثل‌های کهن عربی و فارسی با فراوانی متفاوت، گاه برای نمایاندن ویژگی‌های مثبت و منفی انسان به‌کار‌می‌روند، گاه رفتارهای طبیعی و مثبت و منفی انسان‌ها را مطرح‌می‌کنند، گاهی مفاهیم انتزاعی را به‌صورت ملموس برای ما به‌تصویر‌می‌کشند و گاهی نیز مفاهیم پندآموز را انتقال‌می‌دهند.