واکاوی کاربرد معانی حرف اضافة «از» تا پایان قرن ششم (مطالعة موردی در چهارکتاب: تاریخ بلعمی، تاریخ بیهقی، قابوسنامه و جامعالحکمتین)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشکدة ادبیات و زبانهای خارجی دانشگاه آزاد، تهران جنوب،
2 استاد پژوهشکدة زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
3 استادیار پژوهشکده زبان و ادبیات فارسی،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
4 استادیار زبانشناسی دانشکدة ادبیات و زبانهای خارجی دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب، فرهنگی
doi
10.30465/cpl.2019.3709چکیده
شناخت معانی حروف اضافه ازجمله «از» بهدلیل نقش تعیینکنندهای که در القای مقصود دارد، ضروری است. بهمنظور شناخت بیشتر «از»، با رویکرد سبکشناسی زبانی در سطح لغوی و با اتخاذ روش توصیفی– تحلیلی کاربرد بیستونه معنی «از» در تاریخ بلعمی، تاریخ بیهقی، قابوسنامه و جامعالحکمتین مربوطبه دورة اوّل و دوم نثر فارسی پژوهش شدهاست. هدف این تحقیق تسهیل درک مفاهیم متون این دو دوره، یافتن اشتراک، افتراق، درصد کاربرد معانی «از» و تعمیم آن در دیگر آثار مشابه براساس سبکشناسی زبانی است. شناخت معانی اینحرف میتواند ابزاری برای تفسیر و تبیین درست متون باشد. نتایج پژوهش نشانمیدهد که در مقایسة مجموع آثار با یکدیگر بیشترین و کمترین بسامد «از» بهترتیب به تاریخ بلعمی با 74/29 درصد و تاریخ بیهقی با 64/19 درصد اختصاصمییابد. امّا در مقایسة دو دوره، بسامد «از» در دوکتاب دورة اوّل 34/51 درصد و در دوکتاب دورة دوم 66/48 درصد است. همچنین پرکاربردترین معنی اینحرف به «تبعیض» با 44 بار در دورة اول و کمکاربردترین معنی بهطور مشترک به «توضیح» و «مصاحبت» در دورة اوّل؛ «انتساب»، «فصلوتمیز» و «برای» در دورة دوم هرکدام تنها با یک تکرار اختصاصمییابد. دیگر معانی«از» با توزیع تقریباً یکسانی در هر دو دوره بهکار رفتهاست درحالیکه در تقابل معانی توزیع مشخّصی وجودندارد.
