نقش شاعرانگی ذهن در آثار تصحیحی زنان بر اساس نظریه رونالد واردف
نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی،
2 دکتری زبان و ادبیات فارسی، مدرس دانشگاه فرهنگیان و استاد مدعو دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.30465/cpl.2019.4124چکیده
مبحث شاعرانگی ذهن ازجمله مباحث نوین در زبانشناسی بهویژه زبانشناسی و جنسیت است. این مبحث در دستگاه فکری رونالد وارداف، بهتر و علمیتر، ساختهوپرداخته شد اگرچه پیش از او، پژوهشگرانی هم بودند که درباره مفهوم آن بدون وضع اصطلاحی خاص صحبت کرده بودند. شاعرانگی ذهن بهطور مختصر به این امر اشاره دارد که ذهن برخی افراد بهویژه زنان، گاهی از راههای غیرمرسوم متن شناسانه، به معنای مناسبی از یک بیت یا بخشی از یک شعر دست مییابند. یک اثر تصحیحی کامل، غالباً دارای سه بخش: مقدمه، تصحیح متن و مسائل پیرامتنی است. بخش پیرامتنی خود به انواع فهرستها، واژهنامه، تعلیقات و نیز توضیح و تفسیر برخی ابیات و ترکیبهای سخت، تقسیم میشود. در این مقاله برمبنای مبحث شاعرانگی ذهن، به بررسی توضیحاتی که در دو تصحیح مهم یعنی تصحیح حدیقهالحقیقه سنایی از مریم حسینی و تصحیح خمسه نظامی از سامیه بصیر مژدهی، ارائهشده، پرداخته میشود. از نتایج اصلی این مقاله، همخوانی روش توضیح و تفسیر ابیات مهم دو اثر به دست مصحّحان برمبنای روش مرسوم در این مبحث است. علّت انتخاب این دو مصحّح زن، اشارهای است که وارداف به عملکرد بهترِ زنان نسبت به مردان در معنا تراشی برای ابیات، کرده است.