تحلیل مفاهیم و سنجش همپوشانی: نظری بر متون

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 استاد، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران (نویسنده مسئول) mnowkarizi@um.ac.ir

doi
10.22034/jkrs.2022.50859.1011
چکیده

هدف: در این پژوهش قصد آن است تا مفهوم همپوشانی و روش‌های سنجش و کاربرد آن‌ها مشخص و تفاوت بین پژوهش‌های داخل و خارج از کشور بررسی شود. روش: در این پژوهش از روش اسنادی استفاده‌شده است تا با مرور متون مرتبط به موضوع همپوشانی، مفاهیم مطرح در پژوهش‌ها و تفاوت پژوهش‌های داخل و خارج از کشور تحلیل شود.یافته‌ها: امروزه در متون همپوشانی مباحث جدیدی نظیر همپوشانی عنوانی، همپوشانی منابع اطلاعاتی و همپوشانی موضوعی در سنجش همپوشانی پایگاه‌های اطلاعاتی مطرح گردیده است. بررسی‌ها نشان داد که پژوهش‌های انجام‌شده با یکی از اهداف توسعه نظری همپوشانی؛ توضیح روش‌های آماری و نمونه‌گیری؛ مقایسه سیاست نمایه‌سازی منابع ردیف دوم؛ انتخاب پایگاه اطلاعاتی مناسب؛ تعیین موتور جستجوی مناسب، برقراری همکاری‌های بین‌کتابخانه‌ای و ترسیم روابط بین علوم انجام‌شده است؛ همچنین برای ارائه اطلاعات صحیح و کافی در پژوهش‌ها استفاده از روش‌های آماری توصیه می‌شود. درنهایت می‌توان گفت که مطرح‌شدن همپوشانی عنوانی و همپوشانی منابع اطلاعاتی به دلیل تفاوت در دیدگاه پژوهشگران است و همپوشانی موضوعی در بررسی سیاست نمایه‌سازی پایگاه‌ها و ترسیم روابط بین علوم کاربرد دارد.نتیجه‌گیری: درنهایت باید گفت که نظر و عمل به هم تنیده‌اند ازاین‌رو انتخاب روش مناسب سنجش همپوشانی و تعریف عملیاتی در پژوهش به اهداف پژوهش بستگی دارد.ارزش: این پژوهش ازاین‌رو ارزشمند است که پژوهش‌های انجام‌شده در داخل کشور فقط پژوهش‌های کاربردی بوده‌اند و در موضوع همپوشانی از ارائه مفاهیم نظری که اساس تعاریف عملی است، غفلت شده است.