بررسی روند تحقیقات علمی جهان در حوزه خدمات اجتماعی کتابخانه‌های عمومی در پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس با رویکرد علم‌سنجی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد علم‌سنجی دانشگاه شاهد

2 کارشناس پژوهشی، گروه پژوهشی ارزیابی سیاست‌ها و پایش علم، فناوری و نوآوری، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران

3 کارشناس ارشد علم‌سنجی دانشگاه شاهد

doi
10.22034/jkrs.2021.47101.1003
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، تحلیل و بررسی پژوهش‌های نمایه شده در پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس، مرتبط با حوزه خدمات اجتماعی کتابخانه‌های عمومی از سال 1939 تا 2020 است.روش‌شناسی‌: این پژوهش مطالعه‌ای کاربردی است که با روش کتابخانه‌ای و علم‌سنجی انجام شده است. جامعه‌ی پژوهش، شامل 1465تولیدعلمی است. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار اکسل ، آمار توصیفی (توزیع فراوانی) و جهت ترسیم نقشه‌ها نیز از VOS viewer، pajek، Ucinet و Net Draw استفاده شده است.یافته‌ها: بیشترین روند رشد تولیدات علمی در بازه 1979-1983 با میزان 3 % و کمترین روند رشد نیز در بازة 2019 - 2020 با 0.61 - % به ثبت رسیده است. دانشگاه مریلند با 28 مدرک فعال‌ترین سازمان در این حوزه است. در میزان تولیدات علمی کشور آمریکا به تنهایی با 37 درصد، در صدر قرار گرفته است. ، با توجه به واژگان پربسامد، مفاهیم اصلی درپنج خوشه طبقه بندی شد.نتایج: بازه زمانی 81 ساله نشان داد که تولیدات علمی حوزه خدمات اجتماعی کتابخانه‌های عمومی روند افزایشی را پیش رو داشته است. درمیان دانشگاه‌های داخلی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نسبت به سایر دانشگاه‌های داخلی در شرایط بهتری قرار دارد. «نقش کتابخانة عمومی»، « مشارکت اجتماعی شهروندان»، «سواد رسانه‌ای و سواد اطلاعاتی»، «سرمایه اجتماعی» و « ارتباطات علمی»، خوشه‌های موضوعی پژوهش‌ها در این حوزه هستند.اصالت و ارزش: این نخستین پژوهش با رویکرد کمی است که به دنبال بررسی تحقیقات در زمینه خدمات اجتماعی کتابخانه‌های عمومی است که می‌تواند برای سیاستگذاران حوزه خدمات اجتماعی کتابخانه‌های عمومی سودمند واقع شود.