ابهام و ابهامآفرینی در تلمیحات اسطورهای، حماسی، و عیسوی دیوان خاقانی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد
3 دانشجوی دورۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد
doi
چکیده
خاقانی شَروانی (520- 595 ق) از شاعران بزرگ سبک آذربایجانی است؛ از ویژگیهای برجستۀ این سبک استفاده از ابزارهای گوناگون برای دشوارساختن کلام است. اشراف خاقانی بر اسطورهها و آموزههای مسیحی و توجه به ظرافتها و دقایق تلمیحی آن بیگمان بر پیچیدگی و ابهام در عبارتپردازیهای او مؤثر بوده است. این مقاله درپی آن است که، با بررسی تلمیحات اسطورهای و حماسی و نیز اشارات عیسوی دیوان خاقانی، دلایل ابهام و پیچیدگی در تلمیحات او را مشخص کند. بررسی مأخذ تلمیحات از اهداف این پژوهش محسوب میشود. روش این پژوهش بررسی نمونهها براساس متن اشعار خاقانی و دیگر آثار او و برونمتن و کتابهایی است که بهنظر میرسد خاقانی از آنها مطلع بوده است. باتوجهبه اینکه یکی از سطوح ابهام در شعر خاقانی ابهامی است که عامل ایجادکنندۀ آن برخی تلمیحات موجود در اشعار اوست، تحقیق دراینباره امری ضروری است. نتایج بهدستآمده نشان میدهد که ابهام در تلمیحات خاقانی بیشتر در دستۀ ابهامات عمدی قرار دارد.
