ارزیابی هیستوپاتولوژی ترکیب عسل و پماد زینک اکساید بر ترمیم زخم تجربی تمام ضخامت پوست در موش صحرایی
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری عمومی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشیار گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 استادیار گروه علوم درمانگاهی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
4 استاد گروه علوم درمانگاهی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22055/ivj.2021.286697.2371چکیده
اساساً زخم به ایجاد هرگونه شکاف و از بین رفتن پیوستگی بافتهای بدن چه در داخل و چه در سطح خارجی بدن گفته میشود. همواره تلاش برای یافتن اثربخشترین و کم عوارضترین عاملی که روند ترمیم زخم را تسریع کند مورد نظر محققین بوده است. هدف از انجام مطالعهی حاضر، بررسی و مقایسهی میزان اثربخشی عسل به تنهایی یا در ترکیب با پودر زینک اکساید بر ترمیم نقیصهی تجربی تمام ضخامت پوست در موش صحرایی میباشد. در این تحقیق، تعداد 48 موش صحرایی سفید نر بالغ از نژاد ویستار انتخاب شدند. حیوانات به صورت تصادفی به چهار گروه 12تایی تقسیم شدند: گروه اول (کنترل=C)، گروه دوم (عسل=H)، گروه سوم (روی=Z) و گروه چهارم (عسل و روی=(ZH. یک نقیصه پوستی تمام ضخامت با ابعاد 2×2 سانتیمتر در پوست ناحیه پشت، حدفاصل بین گردن و ناحیه لگنی ایجاد گردید. تمامی حیوانات درمان متناسب با گروه خود را دریافت نمودند. از هر گروه، چهار موش در روزهای 7، 14 و 21 نمونه هیستوپاتولوژی تهیه گردید و بررسی میکروسکوپی انجام شد. بررسی ماکروسکوپی نیز با استفاده از نرمافزار Axiovision صورت گرفت. با ارزیابی پارامتر درصد بهبودی زخم، بالاترین میزان بهبودی در روز 7 پس از ایجاد زخم به گروه Z و کمترین آن به گروه H تعلق داشت. همچنین بالاترین میزان بهبودی در روز 14 پس از ایجاد زخم به گروه Zو کمترین آن به گروه ZH تعلق داشت. اما از نظر آماری هیچگونه اختلاف معنیداری بین گروهها مشاهده نگردید. در روز 21 پس از ایجاد زخم، درصد بهبودی زخم در گروه ZH به طور معنیداری بیشتر از گروههای کنترل (001/0=p)، عسل (001/0=p) و زینک اکساید (013/0=p) بود. در روز 21 پس از جراحی، در قسمت درم در تمام موشهای گروه ZH، دستجات منظم کلاژن همراه با تعداد کمی فیبروبلاست و مویرگ قابل مشاهده بود. این شرایط در دو موش از گروه Z و یک موش از گروه C نیز دیده شد. در سایر موارد بافت جوانهی گوشتی با فیبروبلاستها و مویرگهای خونی متعدد رؤیت گردید. این مطالعه نشان داد ترکیب زینک اکساید و عسل نسبت به سایر گروهها در فرآیند ترمیم زخم تاثیر بهتری دارد و روند ترمیم زخم را تسریع میکند. ترکیب این دو ماده باعث افزایش تشکیل بافت جوانهگوشتی، افزایش انقباض زخم، کاهش التهاب، کاهش اسکار زخم میشود.