بررسی و تحلیل نمایشهای بارانخواهی و بارانخوانی در ادبیات عامۀ ایران (باتکیه بر نمایشهای کوسهگردی و عروس باران)
نویسندگان
1 دانشیارگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس
doi
چکیده
درمیان بومیسرودها اشعاری آیینی به نام بارانخواهی است که با حرکات نمایشی همراه است. باران خواهی از آدابورسوم کهن ایرانی است که ریشه در اعتقادات و باورهای دینی و اسطورهای دارد و یادآور پرستش آناهیتا، الهۀ بارندگی و آبیاری است. این آیین در سطح وسیعی از ایران و خاورمیانه رواج دارد و با آیینهای اجرایی متنوع همراه است. روشهای طلب باران یا فردی است یا گروهی که با عروسک، انسان، دعا، شی و حیوان انجام میشود. در این مقاله به دو روش عروسک و انسان ناظر بر نمایشهای کوسهگردی و عروس باران اشاره میشود. ما از دهها اجرا در مناطق مختلف، پانزده آیین را برگزیده و به روش توصیفی، سپس تحلیلی به ریختشناسی و بررسی ابعاد نمایشی آن میپردازیم. هدف مقاله آن است تا با یافتن ساختار مشترک این آیینهای نمایشی نشان دهیم، آیین سنتی بارانخواهی صرفاً یک نمایش نیست، بلکه باوری اسطورهای و ریشهدار در ایرانیان است.