آسیب شناسی رویارویی نرم حکومت اردن با جریان سلفی خشن (2005 تا 2020)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2

doi
چکیده

اردن از سال­های آغازین دهه­ 1990 با پدیده­ سلفی­گری خشن روبه­رو بوده و در پرونده­هایی چون «بیعة الامام»، «انفجارهای نوامبر 2005» و «هسته­ کرک» با این جریان برخورد امنیتی و قضایی داشته ­است؛ ولی این جریان هنوز در این کشور ریشه دارد و حضور هواداران و پیوستگانش در بزنگاه­ها آشکار می­شود. پس حکومت ناگزیر شده برای برخورد ریشه­ای با این جریان به راهبرد «رویارویی نرم» متوسل شود. هدف این مقاله مطالعه این برنامه است و در این راستا، روش «اسنادی» و «کتابخانه­ای» برای گردآوری داده­ها و روش «توصیفی-تحلیلی» برای پردازش داده­ها به­ کار ­­رفته ­است. «رویارویی نرم» دسته­ای از برخوردهای گوناگون اندیشه­ای، روانی، آموزشی، رسانه­ای و هنری را شامل می­شود که سه هدف کلان «جلوگیری از افراطی شدن»، «افراط­زدایی و آسان­سازی بازگشت به جامعه» و «رویارویی با روایت سلفی­گری خشن» را دنبال می­کنند. این برنامه در اردن مبتنی بر ارائه­ یک «دین رسمی» است و می­کوشد با دگرش در محتواهای آموزشی، رسانه­ای و هنری، «روایتی» جایگزین در برابر روایت جریان سلفی خشن خلق کند. فرایندهای بازپروری زندانیان جریان سلفی خشن و آسان­سازی بازگشت آنان به جامعه جنبه دیگری از این برنامه را شکل­ می­دهد. نتایج رویارویی نرم به زمان بیشتری برای نمایان شدن نیاز دارد و سخن قطعی درباره­ دستاوردهای آن ممکن نیست؛ ولی بی­اعتمادی به حکومت و علمای وابسته، برخوردهای خشن و پایمال ­کردن حقوق زندانیان، کم ­توجهی به اهمیت سینما، سیطره­ دستگاه­های امنیتی و نقش ناکافی انجمن­های غیر حکومتی از مهم­ترین موانع کامیابی این برنامه در اردن به شمار ­می­روند.