جهانی شدن و تحول کارکرد دولت در عربستان سعودی (2022-2015)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشگاه علوم پزشکی بوشهر

doi
چکیده

جهانی شدن و در نتیجه آن تحولات رویکردی از سوی دولت‌ها جهت انطباق با شرایط نوین حاصل از این فرایند، انواع جدیدی از تعاملات، وابستگی متقابل، نقش­ آفرینی و کارکرد دولت را در عصر حاضر موجب شده است. تحولی که بررسی آن در عربستان سعودی با توجه به ساختار حاکمیتی اقتدارگرا با سیستم رانتی و بدون وجود جامعه مدنی فعال آن، نکات قابل تأملی را به ما ارائه می‌دهد. بر همین اساس مقاله پیش رو در صدد است تا تنزل جایگاه نفت در اقتصاد سیاسی جهانی و برآیند آن بر رابطه دولت و جامعه در عربستان سعودی را بررسی کند. سؤالی که مطرح می‌شود این است که تنزل جایگاه نفت در اقتصاد جهانی شده و فروکش نمودن درآمدهای نفتی عربستان سعودی، چه پیامدهایی بر رابطه دولت و جامعه در اقتصاد سیاسی این کشور بر جای گذاشته است؟ فرضیه پژوهش به این صورت طراحی شده که ساخت قدرت در عربستان سعودی در مواجهه با فشار ناشی از عدم امکان ادامه حیات اقتصاد سیاسی رانتی در عصر جهانی شدن، به سمت تغییر رویه و بازصورتبندی دولت به مدلی پسا رانتی به طور عام و دگردیسی رابطه دولت و جامعه به طور خاص پیش رفته است. نتایج این بررسی نشان می‌دهد دولت سعودی با اتخاذ سیاست‌ها و برنامه‌های کوتاه‌ مدت و بلند مدت از جمله طراحی چشم‌انداز 2030 در جهت انطباق اقتصاد سیاسی خود با الزامات کنش در فضای جدید جهانی گام برداشته تا بتواند تهدید کاهش جایگاه و قیمت نفت را به فرصتی برای نوسازی اقتصادی، سیاسی و اجتماعی خود تبدیل نماید. پژوهش حاضر در چارچوب رهیافت اقتصاد سیاسی سوزان استرنج و به روش اسنادی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی صورت گرفته است.