کرکوک: استمرار و تعدیل ستیز بر سر هویت، ثروت و قدرت

نویسندگان
doi
چکیده

چکیده مسئله مقاله حاضر، کاوش در معادله کرکوک با تمرکز بر نبرد پنهان سه خوشه کردی، عربی و ترکمن بر سر کسب و توسعه ثروت، منزلت و البته قدرت است. استوار بر آن مسئله، پرسش اصلی این است که سه گروه کرد، ترکمن و عرب چه قابلیت و برنامه ­ای برای برخورداری بیشتر از فرصت­ های اقتصادی و صیانت از منزلت ممتاز خود دارند؟ با فرض اینکه روند حاضر، باثبات خواهد بود و نیروی شگفتی ­سازی ظهور نخواهد کرد، چه سناریوهایی امکان ظهور و تحقق دارند؟ به گمان نگارنده، تحقق هر سناریویی در کرکوک آینده، تابع ملاحظات استراتژیک بغداد، آنکارا، اربیل–سلیمانیه و نیز تهران است. به دلیل تنوع این بازیگران و نیز تعارض و تخاصم فزاینده بین آنها، اولاً شاهد تطویل نزاع بر سر ثروت–منزلت در این منطقه حیاتی خواهیم بود؛ ثانیاً، در کرکوک فردا، خوشه­ ای دست بالا را خواهد داشت که اتصالش به میدان نظامی محکم­تر باشد. بر این اساس، همسو با قدرت­ گیری عراق، به نظر می­ رسد رفته رفته بر قدرت بازی­ سازی بغداد افزوده می­شود. روش آزمون این فرضیه نه بر اساس خیال و تعصب که از طریق مطالعه انتقادی متن­ های اساسی، تجارب مشاهدتی نگارنده در اقلیم کردستان و بغداد و گفتگو با سه مجموعه فعالان سیاسی کرد و عرب، متخصصان دانشگاهی و بعضاً توده مردم عادی (اعم از کرد و عرب و ترکمن) صورت گرفته است