دولت‌های سیال و منطقه ضد هژمونی: ویژگی‌های سیستم منطقه‌ای غرب آسیا

نویسندگان
doi
چکیده

منطقه غرب آسیا را می‌توان یک سیستم منطقه‌ای نامید. الگوهای روابط درون­منطقه‌ای و بین‌الملل در این منطقه با سایر مناطق جهان تفاوت ماهوی دارد. این سیستم دارای یکسری هنجارها، الگوهای رفتاری و عرصه‌های کنش است که بر اثر تطور در شرایط خاص سیاسی، تاریخی (میراثی) و اقتصادی به تدریج به­صورت تاریخی نهادینه گشته‌اند. امتناع ایجاد دولت-ملت مدرن یا به اصطلاح وستفالی در بسیاری از کشورهای زیرمجموعه این سیستم، حضور دولت‌های شناور/سیال، نقش پررنگ بازیگران غیردولتی و وجود سپهرهای موازی، موقعیت منحصربه­فرد ژئوپلیتیکی و وجود منابع عظیم انرژی و دلارهای نفتی و گازی از جمله وجوه ممیزه این سیستم نسبت به مناطق دیگر جهان است. این مقاله به روش تحلیلی-توصیفی و گردآوری کتابخانه‌ای با نقد رویکردهای شرق­شناسانه در پی بررسی ویژگی‌های غرب آسیا به­مثابه یک سیستم منطقه‌ای است که کنشگری بازیگران بومی منطقه‌ از لحاظ تاریخی، در شکل‌گیری آن نقش اساسی دارد. این پژوهش از تعریف براومولر از سیستم بهره می‌جوید؛ سیستم به­‌مثابه مجموعه­ای از بخش‌های مرتبط با هم، به­طوری که عملکرد یک بخش بر عملکرد بقیه تاثیرگذار باشد.