تکنولوژی و تربیت، بازتصویر خودآیینی در آینۀ پساپدیدارشناسی
نویسندگان
1 دانش آموخته دکترای فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/jpiut.2025.64142.3903چکیده
خودآیینی هدفی محوری در تربیت دورۀ جدید است. شخص خودآیین کسی است که در قید موانع بیرونی نباشد، و تحت تعریفی مشخص، افکار و کنشهای او به خودش تعلق داشته باشد. با این وجود نگرش فردگرایانۀ سنت لیبرال به تنهایی نمیتواند پاسخگوی پرسش از خودآیینی باشد. ما باید بتوانیم به چالشهای نظری و عملی که تکنولوژی در ارتباط با خودآیینی به وجود آورده است پاسخ دهیم. پساپدیدارشناسی دیدگاهی بدیع در این زمینه به ما ارائه میدهد. ما در این پژوهش ابتدا به روش تحلیل مفهومی به تطبیق مضامین اساسی خودآیینی با نظریه پساپدیدارشناسانه پرداختهایم. بر این اساس تکنولوژیها هیچ گاه اشیائی بیگانه با انسان نبوده بلکه همزیست انسانها هستند و لذا سوژه انسانی نمیتواند از تکنولوژیها کاملا مستقل باشد. با این وجود اگر قصدیتهای پنهان تکنولوژی درک نشده و برای مواجهه با آن پیشبینیهای لازم انجام نگیرد، ممکن است مخل خودآیینی انسان و فرآیندهای تربیتی باشد. پیشنهاد اصلی این پژوهش فهم خودآیینی مبتنی بر روابط درهمتنیده انسان با تکنولوژی در جهان جدید است. در عصر تکنولوژیهای هوشمند و همه جا حاضر، خودآیینی در افقی جدید از امکانهای تحقق خویشتن فهم و ارزیابی میشود. لذا باید چارچوبهای نظر و عملی را شکل داد که به زیستن خلاق با تکنولوژی منجر میشود. بازتعریف نقش عادات تکنولوژیک در تربیت، پرورش مهارتهای تکنولوژیک و خویشتنورزانه در ارتباط با تکنولوژیها و طراحی فضا-زمانِ زیست کودکان و نوجوانان، مبتنی بر فهم پساپدیدارشناختی از روابط انسان و تکنولوژی، راهبردهای اصلی در پیادهسازی این نگرشاند