نقدی بر تفسیر پل گایر از استنتاج احکام ذوقی در زیباشناسی کانت
نویسندگان
1 استادیار گروۀ فلسفۀ هنر، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
doi
10.22034/jpiut.2025.66621.4053چکیده
پل گایر یکی از برجستهترین شارحان آثار کانت است. وی تفسیر خاصی از مبحث استنتاج زیباشناختی کانت دارد که نقدهای تأملبرانگیزی بر آن وارد بوده است. این تفسیر موسوم است به «تفسیر معرفتی-غیرهنجاری» که به گزارهای از کانت در بند 32 تکیه دارد: «گفتن اینکه 'این گل زیباست'، معادل آن است که بگوییم مدعای [جزئی] آن هرکسی را راضی میکند»؛ گایر با استناد به این متن، بر آن است که «استنتاج حکم استتیکی باید استدلالی باشد که برای «نسبتدادن» احساسهای خاص به دیگران در شرایط خاص کافی باشد» و دستآخر مدعی میشود «تحلیل خود کانت لازم میآورد که استنتاج او به جزئیات بپردازد» و بهزعم او، همین امر استنتاجش را به شکست میکشاند. با وصف این، پژوهش حاضر کوشیده است به این دو پرسش پاسخ دهد: 1. دلایل گایر برای طرح تفسیر معرفتی-غیرهنجاری از استنتاج کانت چیست؟ 2. آیا او موفق میشود از عهدۀ تبیین استنتاج کانت برآید؟ لذا این پژوهش بر آن بوده تا پس از طرح چندوچون این تفسیر و دلایل طرح آن، کامیابی یا ناکامی آن را در منظورکردن استنتاج کانتی بررسی کند. به نظر میرسد گایر با نادیده گرفتن وظایفی که خود کانت بر عهدۀ استنتاج نهاده، نهایتاً نمیتواند از عهدۀ تفسیر درست استنتاج کانتی در نقد سوم برآید. روش این پژوهش توصیفی-تحلیلی بر اساس دادههای کتابخانهای بوده است.